ఒక భాషను ఎంచుకోండి
తెలుగు
01 / Question
విద్యా ప్రకటనపత్రం
Mantvydas P రచించిన విద్యా ప్రకటనపత్రం: సంస్థాగత విద్యపై విమర్శ, వ్యక్తికేంద్రిత అభ్యాసానికి పిలుపు.
విద్యా ప్రకటనపత్రం
పరిచయం
విద్య మనకు ఎలా ఆలోచించాలో నేర్పాల్సింది. అవగాహనను, వివేచనను, మన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని ప్రశ్నించే సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించాల్సింది. కానీ చాలామందికి అది పూర్తిగా భిన్నమైనదిగా మారింది.
అది జ్ఞానాన్ని వాగ్దానం చేస్తుంది, అయినా చాలా తరచుగా కంఠస్థం చేయడానికే ప్రతిఫలం ఇస్తుంది. వికాసం గురించి మాట్లాడుతూనే ఆందోళనను, ఒత్తిడిని సృష్టిస్తుంది. అవకాశాలను కల్పిస్తానని చెప్పుకుంటూనే స్వాతంత్ర్యానికి బదులు తరచుగా పరాధీనతను పెంచుతుంది. మేధస్సును పెంపొందించే వ్యవస్థగా ఉండాల్సింది క్రమంగా ప్రవర్తనను నియంత్రించే వ్యవస్థగా పనిచేస్తోంది.
ఇది అంచుల్లో కనిపించే చిన్న వైఫల్యం కాదు. ఇది నిర్మాణాత్మకమైనది.
హాని కలిగించాలనే ఉమ్మడి ఉద్దేశం లేకుండానే ఒక వ్యవస్థ హానిని కలిగించవచ్చు. మంచి ఉద్దేశాలు మంచి ఫలితాలకు హామీ ఇవ్వవు.
చిన్న వయసు నుంచే విద్యార్థులు అర్థం చేసుకోవడం ఎలాగో కాకుండా, ఉత్తీర్ణులవడం ఎలాగో నేర్చుకుంటారు. ప్రశ్నించడం ఎలాగో కాకుండా, విధేయంగా ఉండడం ఎలాగో నేర్చుకుంటారు. కాలక్రమేణా కుతూహలం ప్రమాదంగా, తప్పులు భయంగా మారతాయి; అంగీకరించడమే అత్యంత సురక్షితమైన వ్యూహమవుతుంది. ఆలోచించడం—నిజంగా, స్వతంత్రంగా ఆలోచించడం—ప్రమాదకరంగా అనిపించడం మొదలవుతుంది.
అయినా ఈ ప్రక్రియను ఇప్పటికీ విద్య అనే పిలుస్తున్నారు.
అదే సమయంలో వ్యవస్థ నిశ్శబ్దంగా తన చుట్టూ ఒక అంతస్తుల క్రమాన్ని నిర్మించుకుంటుంది. పట్టాలు వ్యక్తి విలువకు సంకేతాలవుతాయి. ఎవరి జ్ఞానానికి ప్రామాణికత ఉందో నిర్ణయించే ద్వారపాలకులుగా సంస్థలు మారతాయి. వ్యక్తులను నిజంగా అర్థం చేసుకోకముందే వర్గీకరించి, అంచనా వేస్తారు. ఆధునిక కులవ్యవస్థను పోలిన నిర్మాణం ఏర్పడుతుంది—పాత వ్యవస్థలంత స్పష్టంగా కనిపించకపోయినా, సమాజం పనిచేసే తీరులో లోతుగా పాతుకుపోతుంది.
నిర్దేశించిన మార్గాన్ని అనుసరించే వారిని అంగీకరిస్తారు. దాని బయటకు అడుగుపెట్టే వారిని ప్రశ్నిస్తారు. తప్పనిసరిగా వారికి ఏమి తెలుసనే దాని వల్ల కాదు, వారు ఎలా నేర్చుకున్నారనే దాని వల్ల. ఇది ప్రతిభకు గుర్తింపు కాదు. న్యాయం ముసుగులోని ముందస్తు ఆమోదం.
అయినా ప్రజలు పాల్గొంటూనే ఉంటారు. వ్యవస్థపై నమ్మకం ఉండడం వల్లే ఎప్పుడూ కాదు, పాల్గొనకపోతే ఏమవుతుందోనన్న భయం వల్ల. వెలివేయబడతామనే భయం, వెనుకబడిపోతామనే భయం, ప్రారంభించకముందే ముద్ర వేస్తారనే భయం. పాల్గొనడాన్ని నడిపించే శక్తి భయమే అవుతుంది; స్వేచ్ఛగల మనుషులను తీర్చిదిద్దుతానని చెప్పుకునే దేనికైనా భయం ఒక నాసిరకం పునాది.
ఈలోగా ప్రపంచం ఇప్పటికే మారిపోయింది.
జ్ఞానం ఇక కొరతగా లేదు. దాన్ని పొందే అవకాశం ఇక పరిమితం కాదు. కృత్రిమ మేధస్సు ఎదుగుదలతో అభ్యాసం నెమ్మదిగా, ఒకే మూసలో లేదా సంస్థల నియంత్రణలో సాగాల్సిన అవసరం ఇక లేదు. అది అవసరాలకు అనుగుణంగా మారుతూ, నిరంతరంగా, వ్యక్తిని కేంద్రంగా చేసుకుని రూపుదిద్దుకోవచ్చు. మొదటిసారిగా నిర్మాణానికి బదులు అవగాహన చుట్టూ అభ్యాసాన్ని నిర్మించడం సాధ్యమైంది.
గుత్తాధిపత్యం అంతరించింది.
కానీ వ్యవస్థ అలాగే ఉంది—కాలం చెల్లినది, కఠినమైనది; దాని ఫలితాల వల్ల కాకుండా, అది అవసరమనే నమ్మకం వల్ల కాపాడబడుతున్నది.
ఇదే ఇప్పుడు మనం ఎదుర్కొంటున్న వైరుధ్యం. జ్ఞానాన్ని వాగ్దానం చేస్తూ తరచుగా గందరగోళాన్ని సృష్టించే వ్యవస్థ. వికాసాన్ని వాగ్దానం చేస్తూ ఆందోళనను సృష్టించేది. పరాధీనతను ప్రోత్సహిస్తూనే మేధస్సును నిర్మిస్తున్నానని చెప్పుకునేది.
ఏదో ఒక దశలో అటువంటి వ్యవస్థను ప్రశ్నించాల్సిందే.
గుడ్డిగా కాదు. ఆధారాలు లేకుండా కాదు. కానీ స్పష్టంగా.
ఇది విద్యను తిరస్కరించడం గురించి కాదు. దాన్ని తిరిగి మన చేతుల్లోకి తీసుకోవడం గురించి. నిజమైన అభ్యాసం విధేయత కాదు. నిజమైన అవగాహన పునరావృతం కాదు. నిజమైన మేధస్సు ధ్రువీకరణ కాదు.
అది ఆలోచించడం.
ఆలోచనను బలవంతంగా రుద్దలేం. దాన్ని పెంపొందించాలి.
వేరొక విధానం సాధ్యమే కాకుండా అవసరమూ అయిన దశలో ఇప్పుడు మనం ఉన్నాం. మరింత బహిరంగమైన, అవసరాలకు అనుగుణంగా మారే, మరింత మానవీయమైన, మనుషులు నిజంగా నేర్చుకునే తీరుకు మరింత అనుగుణమైన విధానం.
మార్పు అవసరమా అన్నది ఇక ప్రశ్న కాదు. అందులో భాగం కావడానికి మనం సిద్ధంగా ఉన్నామా అన్నదే ప్రశ్న.
దీన్ని గమనించడంలో మీరు ఒంటరివారు కాదు. దీన్ని ప్రశ్నించడంలో మీరు ఒంటరివారు కాదు. దీన్ని దాటి అడుగువేయడంలోనూ మీరు ఒంటరివారు కాదు.
భాగం I — సమస్య
చాలాకాలంగా విద్యావ్యవస్థలోని సమస్యలను నేను చూస్తున్నాను—వ్యక్తిగత అనుభవం ద్వారా, గణాంకాల ద్వారా, వేర్వేరు పరిసరాల్లోనూ తరతరాలుగానూ పునరావృతమయ్యే నమూనాల ద్వారా. ఇది కేవలం వ్యక్తిగత అనుభవాల కథనం కాదు. ఫలితాల్లో, ప్రవర్తనలో, ప్రోత్సాహకాల్లో, నిర్మాణంలో ఇది కనిపిస్తుంది.
మార్పు గురించి—నిజమైన పరివర్తన గురించి, ఈ వ్యవస్థను సవాలు చేయడానికి ప్రజలను ఏకం చేయడం గురించి—నేను గంభీరంగా ఆలోచించడం 2017 ప్రాంతంలో ప్రారంభించాను. కొవిడ్‌కు ముందు. కృత్రిమ మేధస్సు విప్లవానికి ముందు.
ఆ సమయం ఒక కారణం వల్ల ఆసక్తికరమైనది: మార్టిన్ లూథర్ తన ప్రతిపాదనలను ప్రచురించిన సరిగ్గా 500 సంవత్సరాల తర్వాత అది వచ్చింది. చాలామంది ఆ కాలాన్ని ఒక ప్రతీకాత్మక మలుపుగా—మధ్యయుగాల నుంచి బయటపడే పరివర్తనగా—భావిస్తారు. సత్యాన్ని నిర్వచించే అధికారం ఎవరికి ఉందనేదే కాకుండా, అందరికీ ఇప్పటికే చెందినదాన్ని చేరుకోవడానికి వ్యక్తులకు సంస్థాగత మధ్యవర్తులు ఎందుకు అవసరమని కూడా లూథర్ సవాలు చేశాడు. నేడు అభ్యాసానికీ తన సొంత మధ్యవర్తులు ఉన్నారు—తన సొంత మతాధికారులు: ఏ మార్గాలకు ప్రామాణికతను గుర్తించాలో నిర్ణయించే పాఠశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, అర్హతాపత్రాలు జారీ చేసే వ్యవస్థలు. ఒక వ్యక్తి అదే విషయాన్ని అధ్యయనం చేసి, అవే నైపుణ్యాలను పెంపొందించుకుని, ఇంకా ఎక్కువగా అర్థం చేసుకోవచ్చు—అయినా సంస్థాగత ఆమోదం లేకుంటే అది లెక్కలోకి రాదట. ఈ అర్థంలో సంస్థాగత విద్య ఆధునిక పాపవిమోచన పత్రాన్ని పోలడం మొదలవుతుంది: చెల్లింపూ హాజరూ కొనిచ్చేది ప్రామాణికతను, అవగాహనను కాదు. ఈ పోలిక నిర్మాణపరమైనది, అక్షరార్థంలో తీసుకోవాల్సింది కాదు. మరింత లోతైన ప్రశ్న ఇది: జ్ఞానం నిజంగా వ్యక్తికి చేరిందో లేదో ఒక సంస్థ ఎందుకు నిర్ణయించాలి?
విద్య, నమ్మకం మౌలికంగా పరస్పర విరుద్ధాలుగా ఉండాల్సినవి. నమ్మకం అంగీకారాన్ని కోరుతుంది. విద్య ప్రశ్నించే, పరిశీలించే, అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించాలి.
అయినా నేడు ఒక వైరుధ్యం కనిపిస్తోంది.
విద్య—నమ్మకం స్థానంలో జ్ఞానాన్ని నెలకొల్పాల్సిన వ్యవస్థ—అనేక విధాలుగా మరో నమ్మకాల వ్యవస్థగా మారిపోయింది.
ఇది అసంబద్ధంగా వినిపిస్తుంది, కానీ అంతకంతకూ వాస్తవమవుతోంది. ఆలోచనను ప్రోత్సహించాల్సిన వ్యవస్థ ఇప్పుడు తరచుగా అంగీకారానికి ప్రతిఫలం ఇస్తోంది. అధికారాన్ని సవాలు చేయాల్సిన వ్యవస్థ అరుదుగా మాత్రమే ప్రశ్నించబడే అధికారంగా మారింది. ఇది కేవలం ఒక భావన కాదు—ప్రజలు నేర్చుకునే తీరులో ఇది కనిపిస్తుంది: అర్థం చేసుకోవడానికి కాదు, పరీక్షల్లో ఉత్తీర్ణులవడానికి; ఆలోచించడానికి కాదు, పునరావృతం చేయడానికి.
ఐదు వందల సంవత్సరాల తర్వాత మనం మళ్లీ అదే సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నాం. రూపం మాత్రమే మారింది. ముందు అది మతం. ఇప్పుడు దాన్ని విద్య అంటున్నాం. కానీ నిర్మాణం సుపరిచితమే: జ్ఞానానికి బదులు నమ్మకం, విశ్లేషణకు బదులు అధికారం, అవగాహనకు బదులు అంగీకారం. ఇక ఎంతమాత్రం విస్మరించలేని సమస్య అది.
అవగాహనను పరిశీలించకముందే సంస్థాగత ఆమోదాన్ని విశ్వసించినప్పుడు అది ఒక నమ్మకాల వ్యవస్థ అవుతుంది: అర్హతాపత్రాన్ని మేధస్సుకు రుజువుగా తీసుకుంటారు, అదే అభ్యాసం ఆమోదించిన మార్గం బయట జరిగితే దానికి తక్కువ ప్రామాణికత ఉన్నట్లు చూస్తారు. సంస్థలు పరస్పరం ధ్రువీకరించుకుంటాయి; ఆ గుర్తింపునే జ్ఞానానికి ఆధారమని పొరబడతారు.
ఒక సంస్థ సాక్షిగా నిలిచినంత మాత్రాన అభ్యాసం నిజమైనదిగా మారదు. ఒక సంస్థ ధ్రువీకరించినంత మాత్రాన జ్ఞానం సత్యంగా మారదు. ఒక వ్యక్తిని విద్యావంతుడు అని పిలవడానికి వ్యవస్థ అనుమతి ఇచ్చినంత మాత్రాన ఆ వ్యక్తి మేధావిగా మారడు.
ఒకరి అభ్యాసానికి మార్గదర్శనం చేయడానికీ, దాన్ని లెక్కలోకి తీసుకోవాలా వద్దా అని నిర్ణయించే అధికారం తమదేనని చెప్పుకోవడానికీ తేడా ఉంది. ఉపాధ్యాయులు, మార్గదర్శకులు అవగాహనకు తోడ్పడాలి; దాని ప్రామాణికతకు ద్వారపాలకులుగా వ్యవహరించకూడదు.
వ్యవస్థ తన అసలు రూపంలో తనను తాను చూపించుకోకపోవడం ఈ పరిస్థితిని మరింత దిగజారుస్తుంది. అది తనను విముక్తిగా చూపించుకుంటుంది. జ్ఞానాన్ని, వికాసాన్ని, అవకాశాన్ని, గౌరవాన్ని, సామాజిక ఎదుగుదలను, మేధస్సును, విజయాన్ని వాగ్దానం చేస్తుంది. ఆ మార్గాన్ని అనుసరించి, ఒత్తిడిని భరించి, అర్హతాపత్రాలను పోగుచేసుకుని, తగినన్ని సంవత్సరాలు త్యాగం చేస్తే దక్షత, స్థిరత్వం, జీవితార్థం ప్రతిఫలంగా లభిస్తాయని యువతకు చెబుతుంది.
కానీ ఆ వాగ్దానం అంతకంతకూ అబద్ధమవుతోంది.
ఇది కేవలం అసమర్థత కాదు. ఇది మోసం.
ఇక్కడి మరింత లోతైన నమూనా కేవలం విద్యా వైఫల్యం కాదు—ఆదర్శలోకపు ఆలోచన. సమాజాలు సిద్ధాంతంలో నైతికంగా ఎంతో అందంగా కనిపించే వ్యవస్థలను పదేపదే నిర్మిస్తాయి. వాటిని హేతుబద్ధమైనవి, అవసరమైనవి, నాగరికతను పెంపొందించేవి, మానవీయమైనవిగా ప్రదర్శిస్తారు. కాగితంపై అవి క్రమాన్నీ అభివృద్ధినీ వాగ్దానం చేస్తాయి. వాస్తవంలో అవి అనుగుణతను డిమాండ్ చేసే, భిన్నత్వాన్ని అణచివేసే, తాము సాధిస్తామని చెప్పుకునే ఫలితాల నుంచి క్రమంగా దూరమయ్యే కఠిన నిర్మాణాలుగా మారతాయి.
మధ్యయుగాల్లో మతం నైతిక సత్యాన్ని, క్రమాన్ని, మోక్షాన్ని వాగ్దానం చేసింది. ఆచరణలో అది తరచుగా అందుకు విరుద్ధమైన వాటినే సృష్టించింది: భయం, అంతస్తుల క్రమం, అణచివేత, హింస, బాధ. వాగ్దానం, ఫలితం కేవలం భిన్నమైనవి కాదు—పరస్పర విరుద్ధమైనవి.
తర్వాత కమ్యూనిజం వంటి రాజకీయ ఆదర్శలోకాలు వచ్చాయి. దాని ఆదర్శీకరించిన రూపంలో అది సమానత్వం, న్యాయం, విముక్తి, అందరికీ మెరుగైన ప్రపంచాన్ని—ఒక నిజమైన ఆదర్శలోకాన్ని—వాగ్దానం చేసింది. కానీ కఠినమైన వ్యవస్థగా బలవంతంగా అమలు చేసినప్పుడు అది సమానత్వాన్ని సృష్టించలేదు. ఇంతకుముందెన్నడూ చూడని స్థాయిలో భయాన్ని, బలవంతాన్ని, బాధను, సామూహిక మరణాలను సృష్టించింది. ఆదర్శలోకాన్ని వాగ్దానం చేసి విపత్తును అందించింది.
ఇప్పుడు మనకు విద్య ఉంది.
అది జ్ఞానం, అవగాహన, వికాసాన్ని వాగ్దానం చేస్తుంది. కానీ ఆచరణలో తరచుగా జ్ఞానానికి బదులు నమ్మకాన్ని, ఆలోచనకు బదులు విధేయతను, ఎదుగుదలకు బదులు ఒత్తిడిని, మేధోస్వేచ్ఛకు బదులు భావోద్వేగ ఒత్తిడిని సృష్టిస్తుంది. స్పష్టతను వాగ్దానం చేస్తూ గందరగోళాన్ని సృష్టిస్తుంది; వికాసాన్ని వాగ్దానం చేస్తూ ఆందోళనను సృష్టిస్తుంది; జ్ఞానాన్ని వాగ్దానం చేస్తూ అనుబద్ధీకరణ ద్వారా ఏర్పడిన నమ్మకాన్ని సృష్టిస్తుంది.
ఇది మళ్లీ అదే నమూనా.
వ్యవస్థల దృక్కోణంలో ఇది యాదృచ్ఛికం కాదు. సరైన సమాధానాలకు, వేగానికి, కంఠస్థానికి, అంగీకారానికి విద్యార్థులకు ప్రతిఫలం లభిస్తుంది; భిన్నంగా ఉండడం, అనిశ్చితి, స్వతంత్ర ఆలోచనలకు శిక్ష పడుతుంది. కాలక్రమేణా ఇది ప్రవర్తనను మలుస్తుంది. విద్యార్థులు ఉత్తీర్ణులవడం ఎలాగో నేర్చుకుంటారు, అర్థం చేసుకోవడం ఎలాగో కాదు; ప్రదర్శించడం ఎలాగో నేర్చుకుంటారు, ఆలోచించడం ఎలాగో కాదు; విధేయంగా ఉండడం ఎలాగో నేర్చుకుంటారు, ప్రశ్నించడం ఎలాగో కాదు.
ఆ దశలో దాన్ని అసలు అర్థంలో విద్య అని పిలవడం కష్టమవుతుంది.
అది క్రమబద్ధమైన ప్రవర్తనా అనుబద్ధీకరణను పోలడం మొదలవుతుంది: బహుమతి, శిక్ష, పునరావృతం, విధేయత. అనేక విధాలుగా అది స్వతంత్ర మానవ ఆలోచనను పెంపొందించడం కంటే జంతువులకు ఇచ్చే శిక్షణకు దగ్గరగా కనిపించడం మొదలవుతుంది.
ఈ ప్రక్రియ చిన్న వయసులోనే ప్రారంభమవుతుంది. పాఠశాలలు కేవలం అభ్యాస స్థలాలు కావు—అవి అంతస్తుల క్రమాలు ఏర్పడే, ముద్రలు వేయబడే, హోదాలు అమలు చేయబడే నియంత్రిత సామాజిక పరిసరాలు. ఎలా ప్రవర్తించాలో, ఎలా మాట్లాడాలో, తమను లక్ష్యంగా చేసుకోకుండా ఎలా తప్పించుకోవాలో, అందరిలో ఎలా ఇమడాలో విద్యార్థులు త్వరగా నేర్చుకుంటారు. వేధింపులు వ్యవస్థలోని అరుదైన వైఫల్యం కావు; అవి ఆ నిర్మాణమే పదేపదే సృష్టించే ఫలితం. వ్యక్తులు విశ్వవిద్యాలయానికి చేరుకునేసరికే ఈ నమూనాలు వారిలో లోతుగా అంతర్గతీకరించబడి ఉంటాయి.
అదే సమయంలో విద్య అభ్యాసాన్ని దాటి వర్గీకరణ యంత్రాంగంగా మారుతుంది. ఎవరిని నమ్మాలి, ఎవరిని ఉద్యోగంలోకి తీసుకోవాలి, ఎవరిని గౌరవించాలి, ఎవరిని పట్టించుకోకూడదు అనేవి పట్టాలు, అర్హతాపత్రాలు, సంస్థాగత ఆమోదం నిర్ణయించడం మొదలవుతుంది. ఆధునిక కులవ్యవస్థను పోలిన నిర్మాణం ఏర్పడుతుంది—కొంతవరకు చట్టం ద్వారా అమలై, సంస్థాగత వ్యవస్థలు, సామాజిక అంచనాల ద్వారా మరింత బలంగా స్థిరపడుతుంది. చిన్న వయసులోనే ప్రజలు వ్యవస్థలో ఉన్నవారు, దాని బయట ఉన్నవారుగా విడగొట్టబడతారు.
వ్యక్తులు బయటకు అడుగుపెట్టినప్పుడు—స్వతంత్రంగా నేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు—వారికి ప్రతిఫలం లభించదు. తరచుగా వారిని కొట్టిపారేస్తారు, వెలివేస్తారు లేదా నేరుగా వివక్ష చూపుతారు. వారికి ఏమి తెలుసనే దాని వల్ల కాదు, ఆమోదించిన మార్గాన్ని అనుసరించలేదనే కారణంతో.
ఇది ప్రతిభకు గుర్తింపు కాదు. ఇది ముందస్తు వర్గీకరణ.
విద్య స్వేచ్ఛకు మార్గమని యువతకు చెబుతారు, కానీ చాలామంది భయంతో అందులో ప్రవేశిస్తారు: వెలివేయబడతామనే భయం, ముద్ర వేస్తారనే భయం, వెనుకబడిపోతామనే భయం. పాల్గొనడాన్ని నడిపించే శక్తి భయమే అవుతుంది. స్వేచ్ఛగల మనుషులను తీర్చిదిద్దుతానని చెప్పుకునే దేనికైనా భయం ఒక నాసిరకం పునాది.
తర్వాత వ్యవస్థకు కేంద్రంగా ఉన్న వైరుధ్యం కనిపిస్తుంది. జీవితానికి సిద్ధం చేస్తున్నామని ప్రజలకు చెబుతారు, అయినా చాలామంది సంసిద్ధత లేకుండానే బయటకు వస్తారు. విద్యను అందిస్తున్నామని చెబుతారు, అయినా వారు నేర్చుకునేదాంట్లో చాలాభాగం అర్థం చేసుకోవడం ఎలా అన్నదానికంటే ఉత్తీర్ణులవడం ఎలా అన్నదే. వారు వికసిస్తున్నారని చెబుతారు, అయినా చాలామంది దానికి బదులు దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి, ఒత్తిళ్ల భారం, భావోద్వేగ అస్థిరతను అనుభవిస్తారు.
ఎదుగుదలకు దోహదపడే ప్రదేశాల్లోకి ప్రవేశిస్తున్నారని విద్యార్థులకు చెబుతారు, అయినా చాలామంది అవమానం, అందరికీ అనుగుణంగా ఉండాలనే ఒత్తిడి, ఆందోళనను అనుభవిస్తారు. పాఠశాల ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచుతుందని చెబుతారు, అయినా అది తరచుగా భయాన్ని పెంచుతుంది. విశ్వవిద్యాలయం మేధోస్వేచ్ఛకు ప్రతీక అని చెబుతారు, అయినా మనుగడ సాగించడం వ్యవస్థను ప్రశ్నించడంకంటే దాన్ని అర్థం చేసుకుని నడుచుకోవడంపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది.
ఇది వికాసం కాదు. ఇది అనుబద్ధీకరణ.
వ్యవస్థ సాధించే బలహీన ఫలితాలను సమర్థించడం కష్టమైనప్పుడు అది తన సమర్థనను మార్చుకుంటుంది. విద్య ప్రధానంగా బోధించిన జ్ఞానం గురించి ఎప్పుడూ కాదని, స్వతంత్రంగా నేర్చుకోవడం ఎలాగో ప్రజలకు నేర్పడమేనని చెబుతుంది. కానీ స్వతంత్ర అభ్యాసమే నిజమైన ఫలితమైతే, స్వతంత్రంగా నేర్చుకునేవారిని విజయానికి అత్యంత స్పష్టమైన రుజువుగా పరిగణించాలి.
దానికి బదులు, సంస్థాగత ఆమోదం లేదనే కారణంతో స్వతంత్రంగా నేర్చుకునేవారిని తరచుగా కొట్టిపారేస్తారు లేదా వెలివేస్తారు. వ్యవస్థ తనలోని ఫలితంగా స్వతంత్ర అభ్యాసాన్ని ప్రశంసిస్తూనే, తనకు వెలుపలి మార్గంగా దాన్ని శిక్షిస్తుంది. ప్రజలు తమంతట తాము నేర్చుకోవడం నేర్పుతానని చెప్పుకుని, తన ప్రమేయం లేకుండా జరిగిన ఆ అభ్యాసాన్ని గుర్తించడానికి నిరాకరిస్తుంది. అది కాపాడేది అభ్యాసాన్ని కాదు, అధికారిక అనుమతిని.
అయినా అది మనుగడ సాగిస్తుంది.
అది పనిచేస్తున్నందువల్ల కాదు, పనిచేయడం లేదని ఒప్పుకోలేనంతగా ప్రజలు అందులో పెట్టుబడి పెట్టారు కాబట్టి. ఎంతో సమయాన్ని త్యాగం చేశారు, ఎంతో డబ్బును ఖర్చు చేశారు, తమ గుర్తింపును దాని చుట్టూ ఎంతోగా నిర్మించుకున్నారు. వ్యవస్థను ప్రశ్నించడం అంటే చాలామంది తమ జీవితాలను నిర్మించుకున్న నిర్మాణాన్నే ప్రశ్నించడం. అందుకే వాస్తవం దానికి విరుద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ దాన్ని సమర్థిస్తారు, పునరావృతం చేస్తారు, సమంజసమని వాదిస్తారు.
ఎందుకంటే వైఫల్యాన్ని అంగీకరించాలంటే మరింత లోతైన విషయాన్ని ఎదుర్కోవాలి: వాగ్దానం నెరవేరలేదని.
అందుకే విమర్శను ప్రతిఘటిస్తారు. అందుకే వైరుధ్యాలను సహిస్తారు. అందుకే తప్పుడు వాగ్దానాలు కొనసాగుతాయి.
కంప్యూటర్లు, అంతర్జాలం, కృత్రిమ మేధస్సు, సమాచారాన్ని తక్షణమే పొందే అవకాశం రావడానికి ఎంతో ముందే—ఒక పాత ప్రపంచం కోసం—ఈ వ్యవస్థ నిర్మించబడింది. అయినా ఆ పూర్వయుగంలోని అనేక ఊహలను, నిర్మాణాలను, పరిమితులను మోస్తూనే నేటికీ దాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు.
ఇప్పుడు సాంకేతికత ఆ వైరుధ్యాలను విస్మరించడం అసాధ్యం చేస్తోంది. జ్ఞానం ఇక కొరతగా లేదు—అది ఎక్కడైనా ఉంది. కృత్రిమ మేధస్సుతో అభ్యాసం వ్యక్తిగత అవసరాలకు అనుగుణంగా, మారుతూ, నిరంతరంగా సాగుతుంది. గుత్తాధిపత్యం అంతరించింది.
అందుకే ఈ ప్రశ్న అనివార్యమవుతుంది: విద్య నిజంగా జ్ఞానం, అవగాహన, వికాసం గురించే అయితే, వ్యవస్థ నియంత్రణ, వడపోత, విధేయతలపై ఇంతగా ఎందుకు ఆధారపడుతుంది? స్పష్టతకు బదులు ఆందోళనను, ఆత్మవిశ్వాసానికి బదులు అప్పును, స్వాతంత్ర్యానికి బదులు పరాధీనతను ఎందుకు సృష్టిస్తుంది?
వికాసాన్ని వాగ్దానం చేసేది అంత తరచుగా పర్యవేక్షిత లొంగుబాటులా ఎందుకు అనిపిస్తుంది?
ఇది చిన్న లోపం కాదు. ఇది నిర్మాణాత్మక వైఫల్యం.
దీనికి ముందు వాస్తవంకంటే వాగ్దానంపై, సత్యంకంటే నమ్మకంపై, అవగాహనకంటే అధికారంపై ఆధారపడిన ప్రతి వ్యవస్థలాగే—దీన్నీ ప్రశ్నించాలి.
ఎందుకంటే ఒక వ్యవస్థ ఫలితాలకు బదులు నమ్మకంపై మనుగడ సాగించడం ప్రారంభించినప్పుడు, అది కేవలం లోపభూయిష్టమైనదిగా మిగలదు.
అది ప్రమాదకరంగా మారుతుంది.
ఇకపై వచ్చేది ఫిర్యాదుల జాబితా కాదు.
వ్యవస్థ వాస్తవంగా పనిచేసే తీరును నిర్మాణపరంగా విడదీసి చేసే విశ్లేషణ ఇది.
అది వాగ్దానం చేసేది కాదు—అది సృష్టించేది.
భాగం II — వ్యవస్థను విడదీసి చూడటం
I. అధికారం, ప్రామాణికత, నియంత్రణ
1. విశ్వవిద్యాలయం జ్ఞానానికి అత్యున్నత ప్రమాణం కాదు
విశ్వవిద్యాలయం మేధస్సు, సత్యం లేదా మానవ విలువకు తుది కొలమానం కాదు. అది తనను ప్రామాణికతకు శిఖరంగా ప్రదర్శించుకుంటుంది, కానీ తరచుగా సత్యాన్ని అన్వేషించే సంస్థకంటే వడపోత సంస్థగానే ఎక్కువగా పనిచేస్తుంది. ఒక పట్టా కేవలం విధేయతను, సహనాన్ని లేదా వ్యవస్థలో ప్రవేశించే అవకాశాన్నే నిరూపించవచ్చు; అయినా దాన్ని తరచుగా మేధస్సుకు రుజువుగా భావిస్తారు. విశ్వవిద్యాలయపు వైఫల్యాలు ప్రతిచోటా కనిపిస్తున్నప్పటికీ సమాజం దాన్ని మరీ తరచుగా పవిత్రమైనదిగా చూస్తుంది.
2. ఉన్నత విద్య అధికారాన్ని కృత్రిమంగా పెంచి చూపుతారు
ప్రపంచంలో పదివేల కొద్దీ ఉన్నత విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి; అవన్నీ అత్యుత్తమతకు ప్రతినిధులు కాలేవు. అయినా ప్రజలు “విశ్వవిద్యాలయం” గురించి అది ఒక పవిత్రమైన, ఏకీకృత సత్యమూలమైనట్లు మాట్లాడుతారు. ప్రతిష్ఠ తరచుగా నిజమైన ఫలితాల ద్వారా కాకుండా, ప్రతిరూపం, పునరావృతం, సంప్రదాయం, భయాల ద్వారా నిలుస్తుంది. విద్యే బలహీనంగా ఉన్నప్పటికీ సంస్థాగత పేరుప్రతిష్ఠలను తరచుగా యాంత్రికంగా కాపాడుతారు.
3. ప్రామాణికత పొందడానికి అధికారిక విద్యనే సహజ మార్గంగా చూస్తారు
సమాజం అధికారిక విద్యను “సాధారణ” మార్గంగా చూస్తుంది; దాని బయట ఉన్నవారిని అనుమానిస్తుంది. తమకు ఉత్తమమైనది కాబట్టి కాకుండా, తిరస్కరిస్తే సామాజిక, వృత్తిపరమైన నష్టాలు కలుగుతాయనే కారణంతో ప్రజలు తరచుగా అందులో చేరుతారు. ఇది వ్యవస్థకు కృత్రిమ అధికారాన్ని ఇస్తుంది: అది కేవలం బోధించదు, ఎవరిని ఆమోదయోగ్యులుగా పరిగణించాలో నిర్వచిస్తుంది. విద్య ఒక సామాజిక ప్రవేశపత్రంగా మారింది.
4. విశ్వవిద్యాలయాలను డబ్బు, రాజకీయాలు మలుస్తాయి
విశ్వవిద్యాలయాలు తటస్థ సంస్థలు కావు. నిధులు, రాజకీయాలు, స్థాయిపట్టికలు, భావజాలం, బయటి ప్రయోజనాలు వాటి ప్రాధాన్యాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఏది పరిశోధించాలి, బోధించాలి, కాపాడాలి లేదా విస్మరించాలి అనేవి తరచుగా సత్యంకంటే ప్రోత్సాహకాలను అనుసరిస్తాయి. నైతిక, మేధో అధికారాన్ని ప్రకటించుకునే సంస్థలు అధికార నిర్మాణాలపై ఇంతగా ఆధారపడకూడదు.
5. అధికారిక గుర్తింపు ఒక నియంత్రణ యంత్రాంగం
ఎవరిని “ప్రామాణికమైనవారిగా” లెక్కించాలో అధికారిక గుర్తింపు నిర్ణయిస్తుంది. అది తరచుగా ప్రైవేటు, రాజకీయ లేదా సంస్థాగత పక్షపాతం కలిగిన వ్యవస్థల ద్వారా పనిచేస్తుంది. దీనివల్ల విద్య కేవలం అభ్యాసం గురించే కాకుండా అనుమతి గురించి కూడా అవుతుంది. సంస్థలు, రంగాలు లేదా దేశాల మధ్య కూడా అధికారిక గుర్తింపును ఆయుధంగా ఉపయోగించవచ్చు. ప్రామాణికతను నియంత్రించే వ్యవస్థ అవకాశాలను నియంత్రిస్తుంది.
6. విద్యను ప్రవేశాన్ని నిరోధించే సాధనంగా ఉపయోగిస్తారు
పట్టాల అవసరాన్ని చట్టాలు, నిబంధనలు, నియామక పద్ధతులు, సంస్థాగత విధివిధానాల్లో పొందుపరిచారు. ఈ అడ్డంకులను తరచుగా నాణ్యత నియంత్రణగా చూపుతారు, కానీ అవి చాలాసార్లు కృత్రిమ వెలివేతగా పనిచేస్తాయి. సామర్థ్యాన్ని నిరూపించడమే ఎప్పుడూ లక్ష్యం కాదు; తరచుగా ప్రవేశాన్ని పరిమితం చేయడమే లక్ష్యం. సత్యాన్ని పరీక్షించే వ్యవస్థ కావడానికి ముందే విద్య ప్రవేశాన్ని అడ్డుకునే వ్యవస్థగా మారింది.
7. సంస్థలు సాధనాలను, సాంకేతిక శక్తిని తమ వద్దే కేంద్రీకరిస్తాయి
విశ్వవిద్యాలయాలు తరచుగా అర్హతాపత్రాల ద్వారానే కాకుండా, నిధులు, ప్రయోగశాలలు, సాఫ్ట్‌వేర్, పరికరాలు, సాంకేతిక మౌలిక వసతులపై భారీ నియంత్రణ ద్వారా కూడా ఆధిపత్యం చలాయిస్తాయి. అభ్యాస సాధనాలను కేంద్రీకరించి, ఆ కేంద్రీకరణను తమ అధికారాన్ని బలపరచుకోవడానికి ఉపయోగిస్తాయి. వాటి ఆధిక్యాన్ని తరచుగా సహజమైనదిగా ప్రదర్శిస్తారు; వాస్తవంలో అది కొంతవరకు అసమాన ప్రాప్యతపై నిర్మించబడింది.
II. ఒకే మూసలో మలచడం, మానవత్వాన్ని తొలగించడం
8. విశ్వవిద్యాలయాలు తరచుగా శ్రామిక సరఫరా మార్గాలుగా పనిచేస్తాయి
అనేక విద్యాక్రమాలు విద్యార్థులను లోతైన ఆలోచనాపరులుగా తీర్చిదిద్దడం కంటే శ్రమ మార్కెట్లలో ఇమిడేలా సిద్ధం చేస్తాయి. కార్పొరేట్ భాగస్వామ్యాలు తరచుగా మానవ వికాసం వైపు కాకుండా సంస్థాగత ఉపయోగం వైపు విద్యను మలుస్తాయి. విద్యార్థులు పెద్ద వ్యవస్థల్లో నిర్వహించదగిన భాగాలుగా మారేలా శిక్షణ పొందుతారు. మనస్సు, వ్యక్తిత్వం లేదా స్వతంత్ర వివేచన యొక్క సంపూర్ణ వికాసం కాకుండా, సంకుచిత అర్థంలో ఉద్యోగయోగ్యత లక్ష్యమవుతుంది.
9. వ్యవస్థ వ్యక్తిత్వాలను కాదు, ఆదేశాలు నిర్వర్తించేవారిని తయారుచేస్తుంది
విశ్వవిద్యాలయాలు ప్రజలను వికసింపజేస్తామని తరచుగా చెప్పుకుంటాయి, కానీ వాస్తవానికి వారిని ఒకే మూసలో మలుస్తాయి. వ్యవస్థ మౌలికతకంటే సామాజిక పనితీరుకే ఎక్కువ ప్రతిఫలం ఇస్తుంది. నిర్మాణాలను ప్రశ్నించడానికి కాకుండా వాటిలో ఇమడడానికి విద్యార్థులను సిద్ధం చేస్తారు. ఉపయోగకరత ముందు వ్యక్తిత్వ ప్రత్యేకత తరచుగా ద్వితీయమవుతుంది.
10. అనేక విద్యాక్రమాలు పునరావృతమైనవి, కృత్రిమంగా వేరుచేసినవి
అనేక విద్యాక్రమాల్లో విషయాలు చాలా వరకు ఒకటే; తేడా ప్రధానంగా పేరులోనే ఉంటుంది. తరచుగా భారీ స్థాయిలో పునరావృతమే ఉన్న చోట ఇది వైవిధ్యపు భ్రమను కల్పిస్తుంది. వ్యవస్థ నిజమైన సారాన్ని పెంచడంకంటే పేర్లను ఎంతో సులభంగా పెంచుతుంది. సంస్థాగత వైవిధ్యం తరచుగా పైపైదే.
11. వ్యవస్థ మనుషులను సంఖ్యలకు కుదిస్తుంది
మార్కులు, సగటులు, స్థాయిపట్టికలు, కొలవదగిన ఫలితాలు మానవ సంక్లిష్టతను పరిపాలనకు సులభమైన రూపానికి కుదిస్తాయి. వ్యక్తి ఒక వివరాల పట్టికగా, ఒక అంకెగా, ఒక వర్గంగా లేదా అధికారిక హోదాగా మారతాడు. ఇది సంస్థలకు భారీ జనసమూహాల నిర్వహణలో సహాయపడవచ్చు, కానీ నిజమైన మానవ విలువను ప్రతిబింబించదు. తమ బలాలు సంస్థాగత కొలతల్లో ఇమడని వ్యక్తులను సగటుల ఆధారిత వ్యవస్థలు తరచుగా శిక్షిస్తాయి.
12. వ్యక్తిత్వ ప్రత్యేకత, సృజనాత్మకత ప్రధాన విలువలు కావు
వ్యక్తిత్వ ప్రత్యేకతను తరచుగా అది నియంత్రించదగినంతవరకే సహిస్తారు. సృజనాత్మకతను సిద్ధాంతంలో ప్రశంసిస్తారు, కానీ ఆచరణలో పరిమితం చేస్తారు. నిర్మాణం ముందుగా అంచనా వేయగల ప్రవర్తన, పునరావృతం, విధేయత, కొలవదగిన ఫలితాలకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. సంస్థాగత నమూనాలో ఇమడనిదాన్ని తరచుగా పొరపాటుగా లేదా అసౌకర్యంగా చూస్తారు.
III. విద్యకు బదులు అనుబద్ధీకరణ
13. పాఠశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు బోధనకంటే అనుబద్ధీకరణకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యమిస్తాయి
అధికారిక విద్య తరచుగా నిజమైన బోధనకంటే అనుబద్ధీకరణనే ఎక్కువగా పోలి ఉంటుంది. విధేయతకు బహుమతినిస్తుంది, భిన్నత్వాన్ని శిక్షిస్తుంది, సంకేతాలకు ప్రతిస్పందించేలా విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇస్తుంది. నిర్మాణంలో చాలాభాగం మేధో వికాసంకంటే జంతువులకు ఇచ్చే శిక్షణను పోలి ఉంటుంది. లక్ష్యం తరచుగా సరైన ప్రతిస్పందనే, లోతైన అవగాహన కాదు. విద్యార్థులను మేధోపరంగా వికసింపజేయడానికి ముందే ప్రవర్తనాపరంగా మలుస్తారు.
14. విద్య మరీ తరచుగా నిజమైన అభ్యాసం కాకుండా జంతు శిక్షణలా ఉంటుంది
పునరావృతం, ఒత్తిడి, గడువులు, ఆమోదం, శిక్ష, బహుమతుల చక్రాల ద్వారా విద్యార్థులను అనుబద్ధీకరిస్తారు. ఇది ప్రవర్తనా శిక్షణ తర్కాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది: సరిగ్గా ప్రతిస్పందించు, హద్దుల్లో ఉండు, బహుమతి పొందు. కుతూహలం, అన్వేషణ, స్వీయనిర్దేశిత ఆలోచన ద్వితీయమవుతాయి. వ్యవస్థ మొదట ప్రవర్తనను, తర్వాత అవగాహనను మెరుగుపరచడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఇది అత్యంత బలమైన ప్రధాన వాదనల్లో ఒకటి: వ్యవస్థ శరీరాలకు, ప్రతిస్పందనలకు శిక్షణ ఇస్తుంది, మనస్సులకు, వివేచనకు కాదు.
15. విద్యార్థులకు అర్థం చేసుకోవడం కాకుండా ఉత్తీర్ణులవడం నేర్పుతారు
తనకోసం నేర్చుకోవడం, సంస్థాగత మూల్యాంకనంలో నెగ్గుకురావడానికి నేర్చుకోవడం పూర్తిగా భిన్నమైనవి. “ఏది సత్యం?” లేదా “ఇది ఎలా పనిచేస్తుంది?” అని కాకుండా “ఉత్తీర్ణుడవడానికి నేను ఏం చేయాలి?” అని అడిగేలా విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇస్తారు. నిలకడైన అవగాహన స్థానంలో స్వల్పకాలిక ప్రదర్శన వస్తుంది. వ్యవస్థ పాండిత్యానికి బదులు నెగ్గుకురావడానికి వ్యూహాలను సృష్టిస్తుంది.
16. విశ్వవిద్యాలయాలు ఆలోచించడం నేర్పాలి, కానీ తరచుగా అధికారాన్ని నమ్మడం నేర్పుతాయి
నిజమైన విద్య వివేచన, స్వాతంత్ర్యం, సత్యాన్ని పరిశీలించే సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించాలి. దానికి బదులు అనేక సంస్థలు చట్రాల పట్ల విధేయతను, భావోద్వేగపరంగా అందరికీ అనుగుణంగా ఉండడాన్ని, అంతస్తుల క్రమాన్ని నేర్పుతాయి. ప్రశ్నించడం నేర్పకముందే విద్యార్థులను తరచుగా సరిపెట్టుకునేలా ఒత్తిడి చేస్తారు. ఎలా ఆలోచించాలో నేర్పకముందే ఏది పునరావృతం చేయాలో నేర్పుతారు.
IV. అంతస్తుల క్రమం, అధికారం, సంస్థాగత రక్షణ
17. విద్యా నిర్మాణం లోతుగా అంతస్తుల క్రమంపై ఆధారపడింది
సామర్థ్యం నిరూపించకముందే ఉపాధ్యాయులు, అధ్యాపకులు, నిర్వాహకులకు వారి పదవి వల్ల అధికారం లభిస్తుంది. గౌరవాన్ని సంపాదించడంకంటే తరచుగా డిమాండ్ చేస్తారు. అధికారం బలహీనంగా, కాలం చెల్లినదిగా లేదా వాస్తవానికి దూరంగా ఉన్నప్పటికీ విద్యార్థులు లొంగిపోవాలని ఆశిస్తారు. దీనివల్ల మొదటి నుంచే సంస్థ నిర్మాణపరంగా అసమానంగా ఉంటుంది.
18. కొందరు విద్యార్థులు తమకు బోధించేవారికంటే ఎక్కువ సామర్థ్యవంతులు
డిజిటల్ నైపుణ్యాలు, సమాచార ప్రాప్యత, సాంకేతికత, వేగంగా మారుతున్న రంగాల్లో విద్యార్థులు అధ్యాపకులను మించిపోవచ్చు. అయినా అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తే ప్రామాణికతకు కేంద్రంగా ఉండాలని నిర్మాణం భావిస్తుంది. ఇది సత్యంకంటే హోదాను కాపాడుతుంది. మేధో అధికారం బలహీనపడిన ఎంతోకాలం తర్వాత కూడా సంస్థాగత అంతస్తుల క్రమం తరచుగా నిలుస్తుంది.
19. వ్యవస్థ అసమర్థతను, దుష్ప్రవర్తనను కాపాడుతుంది
కఠినమైన అంతస్తుల క్రమాల్లో అసమర్థతను సవాలు చేయడం కష్టం. బలహీనమైన అధ్యాపకులు నిర్మాణం, పదవి రక్షణలో కొనసాగవచ్చు. హోదానే పవిత్రమైనదిగా చూసినప్పుడు అధికార దుర్వినియోగం సులభమవుతుంది. అంతస్తుల క్రమం విద్యార్థులను హాని నుంచి కాపాడడానికి ముందే సంస్థను అవమానం నుంచి కాపాడుతుంది.
V. జ్ఞానంపై గుత్తాధిపత్య పతనం
20. అంతర్జాలం జ్ఞానంపై పాత గుత్తాధిపత్యాన్ని నాశనం చేసింది
జ్ఞానం ఇక కొరతగా లేదు. పుస్తకాలు, ఉపన్యాసాలు, నిపుణులు, వివరణలను పొందే అవకాశాన్ని ఒకే సంస్థలో కేంద్రీకరించాల్సిన ప్రపంచంలో మనం ఇక జీవించడం లేదు. విశ్వవిద్యాలయాలకు ఉన్న అసలు చారిత్రక సమర్థన నాటకీయంగా బలహీనపడింది. జ్ఞానానికి సంస్థాగత అభ్యాసమే ఏకైక గంభీరమైన మార్గం కాదు.
21. ప్రజలు ఇప్పుడు వికేంద్రీకృత వ్యవస్థల ద్వారా నేర్చుకోవచ్చు
అంతర్జాల ఉపన్యాసాలు, బహిరంగ సమూహాలు, చర్చావేదికలు, మార్గదర్శకులు, ప్రాజెక్టులు, భాండాగారాలు, వాస్తవ ప్రపంచంలోని పని—ఇవన్నీ అనేక సందర్భాల్లో అధికారిక విద్యాక్రమాలకంటే ప్రభావవంతంగా బోధించగలవు. అభ్యాసం ఇప్పుడు భాగాలుగా నిర్మించుకోదగినది, ప్రపంచవ్యాప్తమైనది, తరచుగా తక్షణమైనది. ఒకే సంస్థకంటే అనేక మూలాల నుంచి ప్రజలు తమ విద్యను నిర్మించుకోవచ్చు. దీనివల్ల సంస్థాగత గుత్తాధిపత్యం అంతకంతకూ అహేతుకమవుతుంది.
22. అనేకమంది అధికారిక విద్యకంటే అంతర్జాలంలో ఎక్కువగా నేర్చుకుంటారు
ఇది ఇక అంచుల్లో వినిపించే వాదన కాదు. అధికారిక సంస్థల్లో గడిపిన సంవత్సరాలకంటే అంతర్జాలం, సమూహాలు, వీడియోలు, వ్యాఖ్యలు, మార్గదర్శకులు లేదా స్వీయ అధ్యయనం ద్వారా ఎక్కువ నేర్చుకున్నామని చాలామంది నిజాయితీగా భావిస్తారు. పాత వ్యవస్థకు దీన్ని హెచ్చరిక సంకేతంగా పరిగణించాలి. అనధికారిక అభ్యాసం పదేపదే అధికారిక అభ్యాసాన్ని మించిపోయినప్పుడు పాత నిర్మాణపు ప్రామాణికత బలహీనపడుతుంది.
VI. కృత్రిమ మేధస్సు, పాత నమూనా అంతం
23. కృత్రిమ మేధస్సు విద్య అర్థాన్ని మారుస్తుంది
సామూహిక విద్య సరితూగలేని స్థాయిలో వ్యక్తిగత అవసరాలకు తగిన అభ్యాసాన్ని కృత్రిమ మేధస్సు సాధ్యం చేస్తుంది. అభ్యాసకుడు ఇప్పుడు వివరణలు, అభిప్రాయ సూచనలు, ఉదాహరణలు, పునర్లేఖనాలు, సవాళ్లు, సారాంశాలు, అనుకరణలు, సాధనలను తక్షణమే పొందవచ్చు. స్థిరమైన వేగం, స్థిరమైన సమయపట్టికలు, సంస్థాగత అడ్డంకులపై విద్యార్థులు ఆధారపడే పాత నమూనాను ఇది బలహీనపరుస్తుంది. అనేక బోధనా పద్ధతులు ఇప్పటికే ఎంత అసమర్థంగా, కాలం చెల్లినవిగా ఉన్నాయో కృత్రిమ మేధస్సు బహిర్గతం చేస్తుంది.
24. అనేక సంస్థాగత వ్యవస్థలకంటే మెరుగ్గా బోధించడానికి కృత్రిమ మేధస్సు సహాయపడగలదు
కృత్రిమ మేధస్సు అభ్యాసకుడి వేగం, స్థాయి, శైలి, జ్ఞానంలోని లోటులకు అనుగుణంగా మారగలదు. అవమానం, ఆలస్యం లేదా సంస్థాగత అవరోధాలు లేకుండా ఒకే భావాన్ని అనేక విధాలుగా వివరించగలదు. పునశ్చరణ, ప్రశ్నించడం, పరీక్షించడం, అనుకరణ, సృజనాత్మకతలకు తోడ్పడగలదు. సరిగ్గా ఉపయోగిస్తే అది కేవలం అడ్డదారి కాదు; లోతైన అవగాహనకు సాధనం. కృత్రిమ మేధస్సు విద్యను తొలగించదు. విద్య పరిణామం చెందేలా ఒత్తిడి చేస్తుంది.
25. విద్యా కృత్రిమ మేధస్సు పరాధీనతను కాదు, సామర్థ్యాన్ని పెంచాలి
విద్యా కృత్రిమ మేధస్సు విజయాన్ని అభ్యాసకుడు ఎంత ఎక్కువ సామర్థ్యవంతుడయ్యాడనే దానితో కొలవాలి—ఎంత తరచుగా ఆ సాధనం వద్దకు తిరిగి వస్తున్నాడనే దానితో కాదు. ఆలోచనను భర్తీ చేసే కృత్రిమ మేధస్సు పరాధీనతను సృష్టిస్తుంది. కుతూహలం, వివేచన, స్వతంత్ర అభ్యాసాన్ని బలపరిచే కృత్రిమ మేధస్సు మానవ సామర్థ్యాన్ని విస్తరిస్తుంది.
26. కృత్రిమ మేధస్సు ఉనికి విద్య ఇప్పుడు ఏమవ్వాలో వెల్లడిస్తుంది
జ్ఞాపకం, పునరావృతం, సమాచార వెలికితీత, ప్రాథమిక వివరణలకు కృత్రిమ మేధస్సు సహాయపడగలిగితే, విద్య ఉన్నత స్థాయికి ఎదగాలి. విద్య భవిష్యత్తు వివేచన, నైతికత, సమన్వయం, సృజనాత్మకత, బాధ్యత, ఆచరణలో ఉపయోగించే మేధస్సుపై ఎక్కువగా దృష్టి పెట్టాలి. కంఠస్థం, కఠిన పరీక్షలపైనే ఇంకా మక్కువ చూపే వ్యవస్థ తన కాలానికి వెనుకబడిందని స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. పాఠశాల విద్యలో కాలం చెల్లిన రూపాలను సమర్థించడం కృత్రిమ మేధస్సు మరింత కష్టతరం చేస్తుంది.
VII. అర్హతాపత్రాలు, కులవ్యవస్థ, వివక్ష
27. పట్టాలు తరచుగా దక్షతకంటే హోదానే ఎక్కువగా సూచిస్తాయి
ఒక పట్టా తరచుగా వ్యక్తి ఒక వ్యవస్థ గుండా ప్రయాణించాడని నిరూపిస్తుంది, నిజమైన సమస్యలను పరిష్కరించగలడని కాదు. అది ఒక సామాజిక సంకేతంగా, గుర్తు బిళ్లగా లేదా అనుమతిపత్రంగా పనిచేస్తుంది. ఆచరణాత్మక సామర్థ్యం గురించి అది చాలా తక్కువ చెప్పినప్పటికీ, యజమానులు దాన్ని నిబద్ధతకు లేదా ప్రామాణికతకు సూచనగా చూడవచ్చు. అధికారిక ధ్రువీకరణను, నిజమైన దక్షతను తరచుగా తప్పుగా సమానంగా చూస్తారు.
అర్హతాపత్రం దక్షతను నమోదు చేయగలదు. అది దక్షతను సృష్టించదు; అది లేకపోవడం అసమర్థతను నిర్ధారించదు. ఆధారానికి ఉండగల అనేక రూపాల్లో ఒకటి మాత్రమే సమాజం గుర్తించడానికి సిద్ధపడే ఏకైక ఆధారంగా మారినప్పుడు సమస్య ప్రారంభమవుతుంది.
28. అర్హతాపత్రాలకే ప్రాధాన్యమిచ్చే ధోరణి వాస్తవ సామర్థ్యానికి తరచుగా అడ్డుపడుతుంది
పట్టాలు లేని అనేకమంది సామర్థ్యవంతులను విస్మరిస్తారు, వెలివేస్తారు లేదా తక్కువగా అంచనా వేస్తారు. అదే సమయంలో అధికారిక అర్హతాపత్రాలు ఉన్నవారికి వారి పనితీరుతో సంబంధం లేకుండా అధిక విలువ ఇవ్వవచ్చు. ఇది నియామకం, జీతం, విశ్వాసం, అవకాశాలను వక్రీకరిస్తుంది. నిరూపిత సామర్థ్యంకంటే సంస్థాగత ఆమోదానికి వ్యవస్థ ప్రాధాన్యమిస్తుంది.
సంస్థాగత గుత్తాధిపత్యానికి వ్యతిరేకమైనది ప్రమాణాలు లేకపోవడం కాదు. ఆ ప్రమాణాలను ఒకటికంటే ఎక్కువ మార్గాల ద్వారా చేరుకున్నామని నిరూపించుకునే స్వేచ్ఛ.
29. పట్టాలు ప్రతిరూపం, హోదాను సూచించే సంకేతాలుగా పనిచేస్తాయి
చాలామందికి ఉన్నత విద్య ప్రధానంగా అభ్యాసం గురించి కాదు. ఇతరులకు కనిపించే ప్రతిరూపం గురించి. నిజమైన సామర్థ్యంతో సంబంధం లేకుండా పట్టా మేధస్సు, క్రమశిక్షణ, ప్రామాణికతలను సూచిస్తుంది. ప్రజలు కేవలం జ్ఞానం సంపాదించడానికే కాకుండా, ఇతరులు తమను ఒక నిర్దిష్ట విధంగా చూడాలని కూడా చేరుతారు. వ్యవస్థ సారానికి ఇచ్చినంత ప్రతిఫలం బాహ్య రూపానికీ ఇస్తుంది. అనేక సందర్భాల్లో పట్టా అవగాహనకు రుజువు కావడానికి ముందే సామాజిక గుర్తింపుగా మారుతుంది.
30. పట్టాలు కులవ్యవస్థలాంటి నిర్మాణాన్ని సృష్టిస్తాయి
అధికారిక విద్య ఆధునిక కులవ్యవస్థను పోలిన వ్యవస్థను సృష్టిస్తుంది. రెండు భాగాల విభజన ఏర్పడుతుంది: పట్టా ఉంది, పట్టా లేదు. నిజమైన సామర్థ్యాన్ని గమనించకముందే ఈ విభజన హోదా, ఆదాయం, విశ్వసనీయత, ప్రవేశ అవకాశాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. సమాజం ఈ నిర్మాణాన్ని సహజమైనదిగా చూస్తుంది, కానీ అది సామాజికంగా నిర్మించబడి సంస్థాగతంగా అమలు చేయబడుతోంది. పట్టా మానవ విలువకు ప్రతినిధి కొలమానంగా మారింది.
31. అర్హతాపత్రాల ఆధారిత వివక్షను సాధారణమైనదిగా చూస్తారు
విశ్వవిద్యాలయానికి వెళ్లలేదని చెప్పగానే చాలామందిపై తీర్పు వేస్తారు. వారిని తక్కువ తెలివితేటలు, తక్కువ క్రమశిక్షణ, తక్కువ సామర్థ్యం లేదా తక్కువ గౌరవయోగ్యత ఉన్నవారిగా చూస్తారు. ఇతర వెలివేత రూపాలను బిగ్గరగా ఖండిస్తారు, కానీ దీన్ని తరచుగా సాధారణమైనదిగా, హేతుబద్ధమైనదిగా చూస్తారు. ఆధునిక జీవితంలో అత్యధిక సామాజిక ఆమోదం పొందిన వివక్ష రూపాల్లో ఇది ఒకటి. ఉద్యోగాలు, ఆదాయం, విశ్వసనీయత, సమాజంలో పాల్గొనే అవకాశాలను ఈ వివక్ష నేరుగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
32. చాలామంది వెలివేతను తప్పించుకోవడానికి విశ్వవిద్యాలయానికి వెళ్తారు
వారు ఎప్పుడూ నేర్చుకోవాలనే కోరికతోనే వెళ్లరు. వెళ్లనివారిని సమాజం శిక్షిస్తుంది కాబట్టి వెళ్తారు. దృఢనమ్మకం కాదు, భయమే వ్యవస్థను నడిపించే అత్యంత బలమైన శక్తుల్లో ఒకటి. విద్య తరచుగా భవిష్యత్తులో ఎదురయ్యే వివక్షకు వ్యతిరేకంగా రక్షణ చర్యగా మారుతుంది.
VIII. ఫలితాల వైఫల్యం
33. పట్టభద్రులు తరచుగా సంసిద్ధత లేకుండానే బయటకు వస్తారు
పట్టభద్రుల్లో ఆచరణాత్మక సంసిద్ధత లేదని యజమానులు తరచుగా గమనిస్తారు. చదువు ముగిశాక విద్యార్థులకూ తరచుగా అదే అనిపిస్తుంది. సంసిద్ధతపై అధికారం తనదని చెప్పుకుంటూ పదేపదే సిద్ధంగా లేని వ్యక్తులను సృష్టించే వ్యవస్థ తీవ్రమైన విమర్శకు అర్హమైనది. బలహీన ఫలితాలు విడివిడి మినహాయింపులుగా కొట్టిపారేయలేనంత సాధారణంగా ఉన్నాయి.
34. చాలామంది తాము చదివిన రంగంలోనే పని చేయరు
ఎప్పటికీ లభించని పాత్రలకు సిద్ధమవడంలో సంవత్సరాలు గడుస్తాయి. తర్వాత ప్రాధాన్యమే లేకపోవచ్చు అనుకునే అర్హతల చుట్టూ మొత్తం జీవిత మార్గాలు మలచబడతాయి. కొన్ని రంగాలు ఎంత వేగంగా మారతాయంటే పట్టభద్రులు కాకముందే శిక్షణలోని కొన్ని భాగాలు కాలం చెల్లిపోతాయి. దీర్ఘమైన, కఠినమైన విద్యా మార్గాల నైతిక సమర్థనను ఇది బలహీనపరుస్తుంది.
35. ఫలితాలు బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు సంస్థలు బాధ్యతను మళ్లిస్తాయి
పట్టభద్రులు సిద్ధంగా లేనప్పుడు సంస్థలు తరచుగా విజయాన్ని పునర్నిర్వచిస్తాయి. తెలుసుకోవడానికి లేదా చేయడానికి కాకుండా “స్వతంత్రంగా నేర్చుకోవడానికి” విద్యార్థులను సిద్ధం చేశామని చెబుతాయి. కానీ స్వతంత్ర అభ్యాసమే నిజమైన ప్రమాణమైతే సంస్థ గుత్తాధిపత్యాన్ని సమర్థించడం మరింత కష్టమవుతుంది. వ్యవస్థను సవాలు చేసిన ప్రతిసారీ లక్ష్యం మారిపోతూనే ఉంటుంది.
IX. తప్పుడు కొలత, మేధస్సు గురించిన భ్రమ
36. మార్కులు తప్పుడు సూచికలు
మార్కులు మేధస్సు, సామర్థ్యం, పరిణతి, వివేచన లేదా సృజనాత్మకతలకు నమ్మదగిన కొలమానాలు కావు. కృత్రిమ పరిస్థితుల్లో ఒక సంకుచిత వ్యవస్థలోని పనితీరును అవి కొలుస్తాయి. నిజమైన మానవ సామర్థ్యంలో చాలా కొద్దినే పట్టుకున్నప్పటికీ సమాజం వాటిని నిష్పాక్షిక సత్యంగా చూస్తుంది. ఒక మార్కునే ఒక మనస్సుగా తరచుగా పొరబడతారు.
37. పరీక్షలు జ్ఞాపకశక్తికి, ప్రదర్శనా వ్యూహాలకు ప్రతిఫలమిస్తాయి
అనేక పరీక్షలు ఊహించి చెప్పడం, తాత్కాలిక జ్ఞాపకం, వ్యూహాత్మకంగా బట్టీ పట్టడం, ఒత్తిడిలో భావోద్వేగాలను భరించడం వంటి వాటికి ప్రతిఫలం ఇస్తాయి. వ్యక్తి వాస్తవాన్ని ఎంత లోతుగా అర్థం చేసుకున్నాడనేదానికి బదులు వ్యవస్థలో ఎంత బాగా ప్రదర్శించాడో తరచుగా కొలుస్తాయి. పరీక్షలో విజయం దక్షతకు పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండవచ్చు. ఉత్తీర్ణతను తెలుసుకోవడంగా తరచుగా పొరబడతారు.
38. ఒక పరీక్ష మొత్తం జీవితాన్ని మలచగలదు
ప్రదర్శనకు సంబంధించిన ఒక స్వల్ప క్షణం ప్రవేశాలు, అవకాశాలు, వృత్తి, గుర్తింపును ప్రభావితం చేయవచ్చు. తాను కొలుస్తున్నానని చెప్పుకునేదానికంటే తరచుగా చాలా తక్కువ కొలిచే సాధనానికి ఇది అపారమైన అధికారాన్ని ఇస్తుంది. వ్యక్తి తనను పూర్తిగా తెలుసుకోవడానికి ఎంతో ముందే ఒకే పరీక్ష జీవిత దిశను మార్చగలదు. ఇంత తక్కువ సత్యానికి ఇది మితిమీరిన అధికారం.
39. పరీక్షాకేంద్రిత అభ్యాసం మరిచిపోవడాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది
విద్యార్థులు తరచుగా పరీక్ష కోసం నేర్చుకుని, పరీక్ష తర్వాత మరిచిపోతారు. ఇది మనస్సు పరివర్తన కాదు; తాత్కాలిక జ్ఞాన ప్రదర్శన. వ్యవస్థ స్వల్పకాలిక ఫలితానికి ప్రతిఫలమిచ్చి, దాన్నే విద్య అంటుంది. విషయంతో పరిచయం ఏర్పడిందని ధ్రువీకరిస్తుంది, ఎప్పుడూ అవగాహనను కాదు.
X. వ్యయం, అతిశయ ప్రచారం, విద్యా ఆర్థిక వ్యవస్థ
40. విద్యకు తరచుగా విపరీతమైన అధిక ధర నిర్ణయిస్తారు
బోధనా రుసుములు, సంబంధిత ఖర్చులు తరచుగా అందుకున్న ఆచరణాత్మక విలువను చాలా మించిపోతాయి. సంస్థలు పరివర్తన, ప్రతిష్ఠ, భద్రత, భవిష్యత్ విజయాన్ని ప్రచారం చేసి అమ్ముతాయి, కానీ ఫలితాలకు హామీ ఇవ్వవు. నిజమైన విద్యకు చెల్లించినంతగా ప్రజలు తరచుగా హోదా వ్యవస్థలకు, ప్రవేశ ఆచారాలకు, సామాజిక బీమాకు చెల్లిస్తుంటారు. వ్యయానికీ సారానికీ మధ్య అంతరం వ్యవస్థలోని అత్యంత తీవ్రమైన అపకీర్తులలో ఒకటి.
41. వ్యవస్థ అతిశయ ప్రచారం, ప్రతిరూపాలపై నడుస్తుంది
ఉన్నత విద్య చుట్టూ అతిశయోక్తులతో కూడిన భాష, కృత్రిమ ప్రతిష్ఠ, వారసత్వంగా వచ్చిన భక్తిగౌరవాలు ఉన్నాయి. వాగ్దానం మెరుగుపెట్టినట్లుంటుంది, కానీ వాస్తవ అనుభవం తరచుగా గందరగోళంగా, నిరాశాజనకంగా, బలహీనంగా ఉంటుంది. అనేక సంస్థలు తాము అర్హమైన కాలంకంటే ఎక్కువకాలం ప్రతిరూపం ఆధారంగానే నిలుస్తాయి. ప్రతిష్ఠ విమర్శకు వ్యతిరేకంగా కవచంగా పనిచేస్తుంది.
42. అధికారిక విద్యను అవసరంగా అమ్ముతారు, కానీ అది తరచుగా బీమా ఉత్పత్తిలా పనిచేస్తుంది
చాలామంది అభ్యాసంపై ప్రేమతో కాకుండా భవిష్యత్తులో వెలివేయబడతామనే భయంతో చేరుతారు. పట్టా సామాజిక, ఆర్థిక శిక్షల నుంచి రక్షణగా మారుతుంది. ఎప్పుడైనా అవసరం రావచ్చనే కారణంతో వ్యవస్థలో పెట్టుబడి పెట్టేలా ప్రజలను నెడతారు. అది ప్రామాణికతకు ఆరోగ్యకరమైన సంకేతం కాదు.
XI. వృథా సమయం, నిర్మాణాత్మక అసమర్థత
43. పాఠశాల, విశ్వవిద్యాలయ జీవితంలో పెద్ద భాగం నిజానికి అభ్యాసం కాదు
ప్రయాణం, నిరీక్షణ, అధికారిక ప్రక్రియలు, హాజరు, ఆచారాలు, సామాజిక ఎత్తుగడలు, అలసట సమయాన్ని తినేస్తాయి. సంస్థాగత జీవితంలో చాలాభాగానికి నిజమైన అవగాహనతో సంబంధం తక్కువ. కేవలం వ్యవస్థలోనే ఉండడానికి ప్రజలు భారీ సమయాన్ని త్యాగం చేస్తారు. విద్యా అనుభవం తరచుగా అభ్యాసేతర కార్యకలాపాలతో ఉబ్బిపోతుంది.
XII. మానసిక, సామాజిక పరిసరంగా పాఠశాల
44. ఉన్నత పాఠశాలలను మరింత సూటిగా విమర్శించాలి
విమర్శ విశ్వవిద్యాలయంపైనే దృష్టి పెట్టకూడదు. ఉన్నత పాఠశాలలు మానసిక నిర్మాణం, ఒత్తిడి, స్థాయుల కేటాయింపు, వెలివేత, హాని జరిగే ప్రధాన ప్రదేశాలు. ఉన్నత విద్య ప్రారంభం కావడానికి ఎంతో ముందే మనుషులు తమను తాము చూసే తీరును అవి మలుస్తాయి. అత్యంత చెడ్డ నమూనాల్లో అనేకం అక్కడే ప్రారంభమవుతాయి.
45. పాఠశాల పరిసరాలు తరచుగా వికాసానికి అనుకూలంగా కాకుండా ప్రతికూలంగా అనిపిస్తాయి
పాఠశాలలు తమను ఎదుగుదలకు సురక్షిత ప్రదేశాలుగా చూపుకుంటాయి, కానీ అనేకమంది విద్యార్థులు వాటిని శత్రుత్వపూరితంగా, అవమానకరంగా, అస్థిరంగా అనుభవిస్తారు. అభ్యాసంకంటే భయం, పోలికలు, అభద్రత, సామాజిక హింస దైనందిన జీవితాన్ని ఎక్కువగా మలచవచ్చు. అనేకమంది విద్యార్థులకు పాఠశాల వికాసంతో కాకుండా భరించి నిలబడటంతో ముడిపడి ఉంటుంది. అది నైతికంగానూ రాజకీయంగానూ ముఖ్యమైన విషయం.
46. పాఠశాల సంస్కృతి తరచుగా జైలులోని సామాజిక అంతస్తుల క్రమాన్ని పోలి ఉంటుంది
పాఠశాల అక్షరాలా జైలే అని చెప్పడం దీని ఉద్దేశం కాదు. పాఠశాల సామాజిక నిర్మాణాలు తరచుగా జైలును పోలిన హోదా వ్యవస్థలుగా ఉంటాయని గుర్తించడం దీని ఉద్దేశం. అనధికారిక స్థాయులు ఏర్పడతాయి: ఆధిపత్యం కలవారు, బలహీనులు; ఆమోదించబడినవారు, వెలివేయబడినవారు; “అగ్రస్థానంలో ఆధిపత్యం చలాయించేవారు”, దిగువస్థాయివారు. ఎదుగుదల ద్వారా గుర్తింపును కనుగొనడం కంటే ఒత్తిడి, ముద్రలు వేయడం, సామాజిక బలవంతం ద్వారా దాన్ని తరచుగా కేటాయిస్తారు. అనుగుణంగా ఉండడం మనుగడను ప్రభావితం చేస్తుందని విద్యార్థులు చిన్నప్పుడే నేర్చుకుంటారు.
47. తోటి విద్యార్థుల సంస్కృతి సంస్థాగత అధికారమంత నియంత్రణ కలిగి ఉండవచ్చు
విద్యార్థులను కేవలం ఉపాధ్యాయులు, నియమాలే నియంత్రించవు. తోటి విద్యార్థుల స్థాయుల క్రమం, అవమానం, ముద్రలు, మాట్లాడే మాండలికం, ఎగతాళి, సామాజిక బెదిరింపులు కూడా నియంత్రిస్తాయి. భాషే హోదాను అమలు చేసే సాధనమవుతుంది. మీరు ఒక నిర్దిష్ట తీరులో ప్రవర్తించినా, మాట్లాడినా, దుస్తులు ధరించినా లేదా అందరికీ అనుగుణంగా ఉండకపోయినా మీపై ముద్ర వేస్తారు. ఇది లోతైన బలవంతపు సంస్కృతిని సృష్టిస్తుంది.
48. వేధింపులను నిర్మాణపరంగా సహిస్తారు
వేధింపులను యాదృచ్ఛిక మినహాయింపుగా చూడకూడదు. పాఠశాల పరిసరాల్లో పదేపదే కనిపించే నిర్మాణాత్మక వాస్తవంగా అర్థం చేసుకోవాల్సినంత విస్తృతంగా అవి ఉన్నాయి. అనేకమంది విద్యార్థులు అవమానం, వెలివేత, బెదిరింపు లేదా గుర్తింపు ఆధారిత ఎగతాళిని నేరుగా అనుభవిస్తారు. నేరుగా లక్ష్యంగా చేసుకోనివారు కూడా ఆ ముప్పు మధ్యే జీవిస్తారు. పదేపదే దీన్ని సృష్టించే వ్యవస్థ దాన్ని యాదృచ్ఛికమైనదిగా కొట్టిపారేయలేదు.
ఒక సంస్థ తాను బలపరిచే పరిస్థితులకు, సహించే హానికి లేదా కల్పించడంలో విఫలమయ్యే రక్షణకు జవాబుదారీ కావాలంటే, సమస్యను మొదటి నుంచీ తానే సృష్టించి ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
49. అనేకమంది పిల్లలు పాఠశాలలో నిరంతర సామాజిక ఒత్తిడిలో పెరుగుతారు
పరిణతి రావడానికి ఎంతో ముందే పిల్లలను గట్టి స్థాయివిభజన ఉన్న పరిసరాల్లో ఉంచుతారు. పేరు, రూపం, బలం, శైలి, పనితీరు, అనుగుణత రోజువారీ భద్రతను నిర్ణయిస్తాయి. ఇది ఆందోళన, తమ మాటలను తామే అణచుకోవడం, గుర్తింపు గురించిన అభద్రతను అలవాటు చేస్తుంది. పిల్లల స్వీయభావన అక్కడ ఎంతగా వక్రీకరించబడుతుందో దానికి విద్యాసంస్థలు అరుదుగానే పూర్తి బాధ్యత తీసుకుంటాయి.
50. పిల్లలు బాధనే సాధారణ స్థితిగా పొరబడవచ్చు
తమను ఉంచిన పరిసరాన్ని అంచనా వేయడానికి పోల్చుకోదగిన అనుభవం పిల్లలకు తరచుగా చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. అవమానం, భయం లేదా ఒత్తిడి దైనందినంగా మారినప్పుడు, బాధను అభ్యాసంలో లేదా ఎదుగుదలలో సాధారణ భాగంగా వారు పొరబడవచ్చు. ఆ పరిసరాన్ని సవాలు చేయడానికి, దాన్ని విడిచిపెట్టడానికి లేదా మరొకదాన్ని ఎంచుకోవడానికి కావాల్సిన భాష, అధికారం లేదా ఆచరణాత్మక స్వేచ్ఛ తరచుగా వారికి ఉండవు. అలవాటైపోవడం వల్ల హాని ఆమోదయోగ్యం కాదు.
51. భావోద్వేగ భద్రతలో పాఠశాలలు విఫలమవుతాయి
భద్రత కేవలం భౌతికమైనది కాదు. పాఠశాల భౌతికంగా పనిచేస్తున్నప్పటికీ మానసికంగా అసురక్షితంగా ఉండవచ్చు. నిరంతర ఎగతాళి, వెలివేత, అస్థిరత, హోదా ఘర్షణలు, భయం మనుషులను లోతుగా దెబ్బతీయవచ్చు. భావోద్వేగ భద్రత లేకుండా వికాసం మూలంలోనే చెడిపోతుంది.
52. పాఠశాలల్లో హింస మరింత లోతైన వైఫల్యాన్ని వెల్లడిస్తుంది
కొట్లాటలు, బెదిరింపులు, దూకుడు కేవలం క్రమశిక్షణ సమస్యలు కావు. ఎటువంటి పరిసరం సృష్టించబడుతుందో అవి వెల్లడిస్తాయి. అవమానం, బలవంతం, నిర్లక్ష్యం ఆధిపత్యం చలాయించే చోట హింసకు అవకాశం ఎక్కువ. హింస ఎప్పుడూ వ్యవస్థకు అంతరాయం కాదు; కొన్నిసార్లు అది ఆ వ్యవస్థ లక్షణమే.
53. సామూహిక కాల్పులు పాఠశాల ఒక పవిత్రమైన సురక్షిత ప్రదేశమనే మిథ్యను కూల్చేస్తాయి
కొన్ని సమాజాల్లో పాఠశాల కేవలం అభ్యాసంతోనే కాకుండా భద్రతా విన్యాసాలు, భయం, సామూహిక హింసకు ఉన్న అవకాశంతో ముడిపడి ఉంటుంది. పిల్లలకు పాఠశాలల లోపల మరణానికి భయపడేలా శిక్షణ ఇస్తున్నప్పుడు, ఒక నాగరికత వాటిని పవిత్ర సంస్థలని పిలుస్తూనే ఉండలేదు. సామూహిక కాల్పులు తీవ్రమైన ఘటనలు, కానీ అవి పాఠశాల విద్య నైతిక ప్రతిరూపం కూలిపోయిందని వెల్లడిస్తాయి. భయంపై నిర్మించిన వ్యవస్థ తనను వికాసానికి దోహదపడేదిగా నిజాయితీగా ప్రదర్శించుకోలేదు.
XIII. మానసిక ఆరోగ్యం, మానవ మూల్యం
54. కౌమార నిరాశారుగ్మత, ఆందోళన, శక్తి పూర్తిగా క్షీణించడం, ఆశలేమి ప్రధాన విద్యా సమస్యలు
ఇవి ద్వితీయ ప్రాధాన్య సమస్యలు కావు. నిరంతర పోలికలు, ఒత్తిడి, నిస్సహాయత, స్వయంప్రతిపత్తి లేకపోవడం, సామాజిక అస్థిరత యువ మనస్సులను లోతుగా మలుస్తాయి. కౌమార మానసిక బాధను విద్యా సంక్షోభంలో భాగంగానే పరిగణించాలి. పెద్ద స్థాయిలో మానసిక ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీసే వ్యవస్థను ప్రతిష్ఠతో సమర్థించలేం.
55. విద్యావ్యవస్థ మానసిక గాయాలను పోలిన ప్రభావాలను సృష్టించవచ్చు
నిరంతర మూల్యాంకనం, భయం, అవమానం, వేధింపులు, ఊహించలేని పరిస్థితులు, నియంత్రణ లేకపోవడం నాడీవ్యవస్థను మలుస్తాయి. కొందరు విద్యార్థులకు పాఠశాల వికాస ప్రదేశం కాదు, దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడికి అనుబద్ధీకరించే ప్రదేశం. శరీరం ముప్పును ఆశించడం నేర్చుకుంటుంది, సంస్థ మాత్రం దాన్ని సంసిద్ధత అంటుంది. దీన్ని మరింత గంభీరంగా తీసుకోవాలి.
56. ఎంతో భిన్నమైన మనస్సులను వ్యవస్థ ఒకే నమూనాలోకి బలవంతంగా నెడుతుంది
భిన్న వ్యక్తిత్వాలు, అవసరాలు, వికాస వేగాలు, నాడీసంబంధ లక్షణాలు, భావోద్వేగ వాస్తవాలు కలిగిన విద్యార్థులను ఒకే సంకుచిత నిర్మాణంలోకి నెడతారు. తర్వాత ఒకే సగటులు, ఒకే నియమాలతో వారిని అంచనా వేస్తారు. ఇది సంస్థలకు సమర్థమైన పద్ధతి, కానీ వ్యక్తులకు తరచుగా క్రూరమైనది. భిన్నత్వం లోపంగా మారుతుంది.
57. తెల్లవారుజామున నిద్రలేవడం, కఠిన సమయపట్టికలు, నిరంతర ఒత్తిడి శ్రేయస్సును దెబ్బతీస్తాయి
విద్యా సమయపట్టికలు తరచుగా నిద్ర, భావోద్వేగ వికాసం, మానసిక స్థిరత్వాన్ని విస్మరిస్తాయి. విద్యార్థులు సంవత్సరాల తరబడి ఒత్తిడి, అలసటలోనే పనిచేయాలని ఆశిస్తారు. సంస్థ అనారోగ్యకరమైన జీవన లయలను సాధారణమైనవిగా చేస్తుంది. భవిష్యత్తును నిర్మిస్తానని చెప్పుకుంటూ శరీరాన్ని దెబ్బతీసే వ్యవస్థ నిశిత పరిశీలనకు అర్హమైనది.
58. ఆత్మహత్య, నైరాశ్యం విద్యపై విమర్శలో భాగం కావాలి
ఇవి పాఠశాల, విశ్వవిద్యాలయ జీవితానికి సంబంధం లేని బయటి విషాదాలు కావు. యౌవనం, ఆశ, సమయం, స్వీయవిలువను వినియోగించుకునే వ్యవస్థ తన పాత్రకు నైతిక బాధ్యతను ఎదుర్కోవాలి. ప్రతిష్ఠ నైరాశ్యాన్ని సమర్థించలేదు. విద్యపై ఏ గంభీరమైన విమర్శలోనైనా అది జీవితార్థానికి, జీవించాలనే సంకల్పానికి ఏం చేస్తుందో చేర్చాలి.
XIV. దాగిన వాస్తవాలు, సాంస్కృతిక వైరుధ్యాలు
59. విద్యాసంస్థలు వైరుధ్యాలను సహిస్తూనే మెరుగుపెట్టిన నైతిక ప్రతిరూపాన్ని కొనసాగిస్తాయి
అవి ఎదుగుదల, భద్రత, విలువలు, వికాసం గురించి బహిరంగంగా మాట్లాడతాయి. కానీ లోపల అనేకమంది విద్యార్థులు దోపిడీ, బలవంతం, వేటాడే స్వభావపు సంబంధాలు, శూన్యత, కపటత్వాన్ని అనుభవిస్తారు. సూటిగా చెప్పినట్లయితే ఖండనకు గురయ్యే వాస్తవాలను అధికారిక ప్రతిరూపం తరచుగా దాచిపెడుతుంది. ఆ ముసుగు ముఖ్యం, ఎందుకంటే అది నిజాయితీగల అంచనా నుంచి నిర్మాణాన్ని కాపాడుతుంది.
60. లైంగిక హింస, బలవంతం విద్యా వాస్తవంలో భాగం
అనేక దేశాల్లో గణనీయమైన శాతం విద్యార్థులు—ముఖ్యంగా మహిళలు—విద్యాభ్యాస సమయంలో లైంగిక వేధింపులు, బలవంతం లేదా దాడిని అనుభవిస్తారు. ఇది అంచుల్లోని సమస్య కాదు. యాదృచ్ఛికంగా కాకుండా నిర్మాణాత్మకంగా పరిగణించాల్సినంత విస్తృతంగా ఉంది. అధికార అసమానతలు, సామాజిక ఒత్తిడి, మద్యపాన సంస్కృతి, సంస్థాగత పేరుప్రతిష్ఠల నిర్వహణ తరచుగా కలిసి జవాబుదారీతనం బలహీనంగా, హాని సాధారణీకరించబడే లేదా చిన్నదిగా చూపబడే పరిసరాలను సృష్టిస్తాయి. భద్రత, వికాసం, నైతిక పురోగతికి ప్రతినిధులమని చెప్పుకునే సంస్థలు తమలో జరిగేదాన్ని విస్మరించలేవు.
61. మాదకద్రవ్య, మద్యపాన సంస్కృతి పక్కన పెట్టదగిన సమస్య కాదు
అనేక ప్రదేశాల్లో మత్తుపదార్థాల వినియోగం విద్యార్థి జీవితంలో లోతుగా అల్లుకుపోయింది. దాన్ని తరచుగా సాధారణమైనదిగా, ఆకర్షణీయమైనదిగా లేదా ఆశించదగినదిగా చూస్తారు. ఇది కేవలం జీవనశైలి కాదు; ఒత్తిడి, శూన్యత, సామాజిక ఒత్తిడి, సంస్థాగత అస్తవ్యస్తతను ప్రతిబింబిస్తుంది. విద్యపై గంభీరమైన విమర్శ అభ్యాస పరిసరాల చుట్టూ ఉన్న సంస్కృతిని కూడా చేర్చాలి.
62. విశ్వవిద్యాలయం తరచుగా ఎక్కువ ప్రమాదాలతో పొడిగించిన కౌమారదశలా అనిపిస్తుంది
సంస్థ తనను ఉన్నత వికాసంగా చూపుకోవచ్చు, కానీ పరిసరాల్లో చాలాభాగం అస్తవ్యస్తమైన సామాజిక జీవితం, మత్తుపదార్థాలు, హోదా ఆటలు, బలహీనమైన దిశ చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఇది ఉన్నత విద్యతో తరచుగా ముడిపెట్టే నైతిక గాంభీర్యాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. ప్రతిరూపానికీ వాస్తవానికీ మధ్య అంతరం చాలా పెద్దది. “ఉన్నత అభ్యాస” ప్రదేశం వెనుకబాటుకు దారితీసే సంస్కృతిపై ఇంతగా ఆధారపడకూడదు.
XV. నిర్మాణాత్మక కొనసాగింపు, కాలం చెల్లిన రూపకల్పన
63. పాఠశాల, విశ్వవిద్యాలయం ఒకే సరఫరా మార్గంలో భాగాలు
విశ్వవిద్యాలయం తరచుగా పాఠశాల నుంచి విడిపోవడం కాదు, దాని పొడిగింపే. అదే తర్కం కొనసాగుతుంది: అధికారం, సమయపట్టికలు, సమూహాలుగా విభజించడం, స్థాయుల కేటాయింపు, విధేయత, అనుమతి. విద్యార్థులు కొత్త భవనానికి వెళ్తారు, కానీ లోతైన నిర్మాణం ఒకేలా ఉంటుంది. వ్యవస్థ నియంత్రణ కొనసాగింపునకు శిక్షణ ఇస్తుంది.
64. సంస్థ బయటి నుంచి గుర్తింపును మలుస్తుంది
మార్కులు, స్థాయులు, ప్రవేశాలు, బిరుదులు, ఆమోదం ద్వారా తమను తాము చూసుకోవడం ప్రజలకు చిన్నప్పుడే నేర్పుతారు. గుర్తింపు బయటి నుంచి అమర్చబడుతుంది. వ్యక్తి తనను తాను కనుగొనడానికి సహాయపడడం కంటే, అతని విలువ ఎంతో వ్యవస్థ తరచుగా చెబుతుంది. విద్యకు ఉన్న అత్యంత హానికరమైన అధికారాల్లో ఇది ఒకటి.
65. ఆధునిక విద్యావ్యవస్థ ఒక పాత ప్రపంచానికి చెందినది
దాని నిర్మాణం భిన్న సాంకేతికతలు, భిన్న జ్ఞాన ప్రాప్యత, భిన్న సామాజిక అవసరాలు ఉన్న మరొక యుగం నుంచి వచ్చింది. ఒకే మూసలో మలచడం, క్రమం, భారీ స్థాయి నిర్వహణ కోసం అది నిర్మించబడింది. మౌలికత, స్వాధిపత్యం, సజీవ మేధస్సును పెంపొందించడం దానికి ఎంతో భిన్నమైనది. ప్రపంచం మారింది. సంస్థాగత అస్థిపంజరం అలాగే మిగిలింది.
66. యంత్రంలో ఇమడనిదాన్ని పొరపాటుగా చూస్తారు
నిర్మాణం వ్యక్తిత్వ ప్రత్యేకత పట్ల తటస్థంగా ఉండదు. దాని వేగం, శైలి, స్వభావం లేదా ప్రాధాన్యాల్లో ఇమడని వ్యక్తులను తరచుగా లోపం ఉన్నవారిగా చూస్తారు. మానవ వైవిధ్యానికి అనుగుణంగా మారడానికి బదులు యంత్రం మనుషులనే తనకు అనుగుణంగా మారమని ఒత్తిడి చేస్తుంది. సరిపోకపోవడం యొక్క భారాన్ని వ్యక్తిపై ఉంచుతారు.
XVI. అవినీతి, దుర్బలత్వం, విశ్వసనీయత కోల్పోవడం
67. నకలు, మోసం, పట్టాల తారుమారు వ్యవస్థ నైతిక అధికారాన్ని బలహీనపరుస్తాయి
అన్ని స్థాయుల్లో మోసం ఉంది. పట్టాలు కొనడం, ఇతరుల రచనలను తమవిగా చూపడం, కృత్రిమంగా ఉత్తీర్ణులను చేయడం, పేరుకే విద్యాక్రమం పూర్తి చేయడం, అర్హతాపత్రాల అధిక విస్తరణ—ఇవన్నీ లోతైన అవినీతిని వెల్లడిస్తాయి. విస్తృతమైన మోసాన్ని సహించే సంస్థలు ప్రశ్నాతీతమైన నైతిక ఆధిక్యాన్ని ప్రకటించుకోలేవు. సారంకంటే బాహ్య రూపానికే తరచుగా ఎక్కువ ప్రతిఫలం లభిస్తుంది.
XVII. చిన్న వయసులోనే నియంత్రణ, జీవిత మార్గం వక్రీకరణ
68. చాలా చిన్న వయసులోనే చాలా దూర భవిష్యత్తుకు ప్రణాళిక వేసేలా యువతను బలవంతం చేస్తారు
తమను తాము పూర్తిగా తెలుసుకోవడానికి ఎంతో ముందే జీవితాన్ని మలిచే నిర్ణయాలు తీసుకోమని పిల్లలు, కౌమారవయస్కులను అడుగుతారు. స్థిరమైన గుర్తింపు ఏర్పడకముందే వ్యవస్థ దీర్ఘకాలిక అనుగుణతను డిమాండ్ చేస్తుంది. చిన్నప్పుడు ఎంచుకున్న ఒక మార్గం సంవత్సరాల ఒత్తిడిని, అవకాశాల సంకోచాన్ని నిర్ణయించవచ్చు. జీవితంలో ఇంత తొందరగా ఇది మితిమీరిన భారం.
69. యౌవనం, సమయం, శక్తిని భారీగా త్యాగం చేస్తారు
ఎప్పటికీ తిరిగి ఇవ్వలేని సంవత్సరాలను విద్య వినియోగించుకుంటుంది. సమయం, ఆరోగ్యం, ఆశ, డబ్బు, కుటుంబ జీవితం, ఎదుగుదల—అన్నీ అనిశ్చిత ఫలితాల కోసం మార్పిడి చేయబడతాయి. ఇవి అమూర్తమైన ఖర్చులు కావు; జీవితపు సారమే ఇవి. కోల్పోయిన యౌవనాన్ని తిరిగి చెల్లించలేం.
70. కుటుంబాలు కూడా భారాన్ని మోస్తాయి
విద్యావ్యవస్థలు కేవలం విద్యార్థులనే కాదు, మొత్తం కుటుంబాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఆర్థిక భారం, భావోద్వేగ ఒత్తిడి, వాయిదాపడిన జీవిత నిర్ణయాలు, తరాల అంచనాలు—అన్నీ వ్యయంలో భాగమవుతాయి. భారం సమాజమంతా పంచబడుతుంది, సంస్థ మాత్రం ప్రతిష్ఠను తన వద్దే ఉంచుకుంటుంది. ఎప్పటికీ నెరవేరకపోయే అవకాశం ఉన్న వాగ్దానాల కోసం కుటుంబాలు తరచుగా త్యాగాలు చేస్తాయి.
XVIII. ప్రతిష్ఠ, ఇతర మార్గాలు, తుది దృక్కోణం
71. ప్రతిష్ఠ బలహీనతను దాచుతుంది
సారాన్ని అందించడంలో తరచుగా విఫలమయ్యే సంస్థలకు సమాజం హోదాను ఆపాదిస్తూనే ఉంటుంది. ఆచరణాత్మక ప్రామాణికత పోయిన తర్వాత కూడా ప్రజల్లోని ప్రతిరూపం నిలవవచ్చు. ఉత్సవాలు, బ్రాండ్ ప్రచారం, అధికారిక భాష, వారసత్వంగా వచ్చిన గౌరవం లోతైన శూన్యతను దాచవచ్చు. వ్యవస్థకు అత్యంత బలమైన రక్షణల్లో ప్రతిష్ఠ ఒకటి.
72. విశ్వవిద్యాలయం అందరికీ ఉత్తమ మార్గం కాదు
అది అనేక ఎంపికల్లో ఒకటి, మేధస్సుకు లేదా నిబద్ధతకు నిర్వచనం కాదు. చాలామందికి అది ఉత్తమ ఎంపిక కూడా కాదు. భిన్న మనస్సులు, లక్ష్యాలు, ప్రతిభలు, జీవితాలకు భిన్న మార్గాలు అవసరం. ఒకే ఆధిపత్య మార్గాన్ని పట్టుబట్టడమే సమస్యలో భాగం.
73. “ప్రత్యామ్నాయం” అనే పదం అంతస్తుల క్రమాన్ని కాపాడుతుంది
సంస్థాగత విద్యను కేవలం విద్య అని పిలుస్తారు.
మిగతా ప్రతి మార్గానికీ ఒక విశేషణం చేరుతుంది: ప్రత్యామ్నాయ, అనధికారిక, సంప్రదాయేతర, స్వతంత్ర, అసాధారణ.
ఒక మార్గాన్ని సాధారణమైనదిగా, ప్రామాణికమైనదిగా భాష నిశ్శబ్దంగా నిర్వచిస్తూ మిగతా ప్రతి మార్గాన్ని దారి తప్పడంగా చూపుతుంది.
కానీ ఒక అభ్యాస మార్గం సంస్థ బయట ఉన్నంత మాత్రాన నాసిరకంగా మారదు. అది వ్యక్తికి మరింత లోతైన అవగాహన, బలమైన దక్షత, ఎక్కువ స్వాతంత్ర్యం, మెరుగైన ఫలితాలను ఇస్తే, దాన్ని “ప్రత్యామ్నాయం” అని పిలవడం కొత్త మార్గం నాణ్యతకంటే పాత వ్యవస్థ ఆధిపత్యం గురించే ఎక్కువగా చెబుతుంది.
ఉన్నతమైన మార్గాన్ని భాష ద్వారా ద్వితీయ స్థాయి మార్గంగా కుదించకూడదు.
74. నిజమైన విద్య సంస్థల బయట కూడా జరగవచ్చు
స్వీయ అధ్యయనం, మార్గదర్శనం, ప్రాజెక్టులు, పని, పని నేర్చుకునే శిక్షణ, అంతర్జాల అభ్యాసం, సమూహాలు, ప్రత్యక్ష అనుభవం—ఇవన్నీ లోతైన విద్యను అందించగలవు. ఈ మార్గాలకు తరచుగా ఉద్దేశం, వాస్తవంతో ఎక్కువ సంబంధం ఉంటుంది. బలహీన సంస్థలో నిష్క్రియగా పాల్గొనడంకంటే ఉద్దేశపూర్వక అభ్యాసం ద్వారా వ్యక్తి మరింత బలమైన విద్యను నిర్మించుకోగలడు. జ్ఞానం సంస్థాగత అభ్యాసం సొత్తు అన్నట్లు నటించడం సమాజం మానుకోవాలి.
75. విద్యా సంక్షోభం పాఠశాలకంటే పెద్దది
ఇది కేవలం తరగతి గదులు, ఉపాధ్యాయులు లేదా పాఠ్యప్రణాళికల విమర్శ కాదు. అనుమతి, అంతస్తుల క్రమం, సమయ నిర్దేశం, వడపోత, నిర్వహిత అనుగుణతల ద్వారా మానవ విలువను అమర్చే నాగరికతపై విమర్శ. ఎవరికి విలువ ఇవ్వాలో సమాజం నిర్ణయించే ప్రధాన మార్గాల్లో విద్య ఒకటిగా మారింది. అందుకే లోతైన తర్కాన్ని సవాలు చేయకపోతే సంస్కరణ సరిపోదు.
భాగం III — తర్వాత జరగాల్సింది
ఇది సైద్ధాంతిక విమర్శ కాదు.
ఇది కార్యాచరణకు పిలుపు.
వ్యక్తికేంద్రిత అభ్యాసాన్ని నిజమైన, మద్దతు లభించే, గౌరవించబడే, సామాజిక ప్రామాణికత కలిగిన ఎంపికగా చేయడమే ప్రధాన లక్ష్యం.
నిజమైనది, ప్రజలు దాన్ని వాస్తవంగా ఉపయోగించగలిగేలా.
మద్దతు లభించేది, మరో మార్గాన్ని ఎంచుకోవడం అంటే వదిలివేయబడటం కాకుండా ఉండేలా.
గౌరవించబడేది, దాన్ని యాంత్రికంగా నాసిరకమైనదిగా చూడకుండా ఉండేలా.
సామాజిక ప్రామాణికత కలిగినది, ఒక వ్యక్తి నేర్చుకున్న తీరు పని, గుర్తింపు, భాగస్వామ్యం లేదా అవకాశాలకు అనవసరంగా తలుపులు మూయకుండా ఉండేలా.
వేరొక అభ్యాస మార్గాన్ని ఎంచుకోవడం అంటే వెలివేతను ఎంచుకోవడం కాకూడదు.
కేవలం విమర్శించినంత మాత్రాన వ్యవస్థ మారదు. తగినంతమంది దానిలో యాంత్రికంగా పాల్గొనడం మానేసి—దానితో ఎలా మమేకం కావాలో ఎంచుకోకముందే ప్రశ్నించడం, అర్థం చేసుకోవడం ప్రారంభించినప్పుడు అది మారుతుంది.
అలా జరగాలంటే ఇది వ్యక్తిగత గ్రహింపుగానే మిగలకూడదు. కనిపించాలి. వ్యక్తిగత అసంతృప్తిని దాటి ఉమ్మడి అవగాహనలోకి రావాలి. తమ అనుభవం వ్యక్తిగత వైఫల్యం కాదు, నిర్మాణాత్మక రూపకల్పన ఫలితమని ప్రజలు గుర్తించడం మొదలుపెట్టాలి. ఒత్తిడి, గందరగోళం, ఏదో తప్పుగా ఉందనే కానీ దానికి స్పష్టమైన పేరు పెట్టలేని భావన—ఇవి విడివిడి అనుభవాలు కావు. ఇవి నమూనాలు.
ఆ నమూనాలు విడివిడిగా ఉండిపోవడం వల్లే వ్యవస్థ మనుగడ సాగిస్తుంది.
వాటిని కలిపి చూసినప్పుడు భ్రమ బలహీనపడటం ప్రారంభమవుతుంది.
అందుకే దీన్ని పంచుకోవాలి, చర్చించాలి, బహిరంగ సంభాషణలోకి తీసుకురావాలి. శబ్దంగా కాదు, స్పష్టతగా. ప్రతిచర్యగా కాదు, గుర్తింపుగా.
అదే సమయంలో మార్పు సంస్థల స్థాయిలో ప్రారంభం కాదు. ప్రవర్తన స్థాయిలో ప్రారంభమవుతుంది.
ప్రతి వ్యవస్థ భాగస్వామ్యంపై ఆధారపడుతుంది. భాగస్వామ్యం లేకుండా అది తనను తాను నిలబెట్టుకోలేదు. నేడు భాగస్వామ్యం తరచుగా యాంత్రికంగా జరుగుతోంది—సచేతన నిర్ణయంకంటే భయం, అంచనాలు, సామాజిక ఒత్తిడితో నడుస్తోంది.
మొదటి విరామం అక్కడే రావాలి.
అస్తవ్యస్తత ద్వారా కాదు, గుడ్డి తిరస్కారం ద్వారా కాదు—అవగాహన ద్వారా.
మొదటి అడుగు ఎప్పుడూ అత్యంత కష్టమైనది. అక్కడే భయం అత్యంత బలంగా ఉంటుంది. సమస్య కనిపించక ప్రజలు సందేహించరు, దాన్ని చూడటంలో తాము ఒంటరివారమని భావించడం వల్ల సందేహిస్తారు.
కానీ వారు ఒంటరివారు కాదు.
లక్షలాది మంది అదే సందేహాలు, అదే వైరుధ్యాలు, ఏదో సరిపోవడం లేదనే అదే నిశ్శబ్ద గ్రహింపును అనుభవిస్తారు—అయినా ఇతరులు ఇంకా నమ్ముతున్నారని ఊహించి మౌనంగా ఉంటారు.
ఈ మౌనమే వ్యవస్థను కాపాడుతుంది.
దాన్ని ఛేదించడం చిన్నవైనా నిజమైన చర్యలతో మొదలవుతుంది: ప్రశ్నాతీతంగా చూపేదాన్ని ప్రశ్నించడం, తాము ఎంచుకున్నవి కాకుండా రుద్దినవిగా అనిపించే మార్గాలను తిరస్కరించడం, యాంత్రిక అనుగుణతకు బదులు స్వతంత్ర ఆలోచనకు చోటివ్వడం.
కాదని చెప్పడం—నిశ్శబ్దంగా అయినా—ఇప్పటికే ఒక మార్పు రూపం.
ఎందుకంటే నిరసన కేవలం వీధుల్లోనే జరగదు. అది నిర్ణయాల్లో, దిశలో, అర్థం చేసుకోకుండా ముందుకు కదలడానికి నిరాకరించడంలో జరుగుతుంది.
తగినంతమంది యాంత్రికంగా కాకుండా సచేతనంగా వ్యవహరించడం ప్రారంభించినప్పుడు వ్యవస్థ అధికారం బలహీనపడటం మొదలవుతుంది—బలం ద్వారా కాదు, నమ్మకం కోల్పోవడం ద్వారా.
కానీ విమర్శ, వైదొలగడం మాత్రమే సరిపోవు.
దేనినైనా భర్తీ చేయాలంటే ముందుకు సాగడానికి మరొకటి ఉండాలి.
ఇప్పుడు మనం చివరకు అది సాధ్యమైన క్షణంలో ఉన్నాం.
ప్రస్తుత వ్యవస్థ ఏ సాధనాల చుట్టూ నిర్మించబడిందో వాటికి నేడు అందుబాటులో ఉన్న సాధనాలు మౌలికంగా భిన్నమైనవి. ఆధునిక విద్య నిర్మాణం కంప్యూటర్లకు, అంతర్జాలానికి, కృత్రిమ మేధస్సుకు ముందున్న కాలం నుంచి వచ్చింది—అప్పుడు జ్ఞానం కొరతగా, ప్రాప్యత పరిమితంగా ఉండేవి; కేంద్రీకరణ అర్థవంతంగా ఉండేది.
ఆ ప్రపంచం ఇక లేదు.
జ్ఞానం ఇక బంధించబడలేదు. ప్రాప్యత ఇక అరుదు కాదు. కృత్రిమ మేధస్సుతో అభ్యాసమే తన రూపాన్ని మార్చుకోగలదు.
అది ఇక నెమ్మదిగా, ఒకే మూసలో, సంస్థాగత వేగానికి పరిమితమై ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. అవసరాలకు అనుగుణంగా మారుతూ, నిరంతరంగా, వ్యక్తి చుట్టూ రూపుదిద్దుకోగలదు. కఠిన వ్యవస్థలు చేయలేని విధాలుగా అది స్పందించగలదు, సర్దుబాటు చేసుకోగలదు, వివరించగలదు, మార్గదర్శనం చేయగలదు.
మొదటిసారిగా నిర్మాణానికి బదులు అవగాహన చుట్టూ అభ్యాసాన్ని నిర్మించవచ్చు.
అదే ముందుకు వెళ్లే దిశ.
నేను Doctrinai అనే వేదికను నిర్మిస్తున్నాను.
ఆ పేరును ఉద్దేశపూర్వకంగానే ఎంచుకున్నాను.
Doctrina — అభ్యాసం, జ్ఞానం, అవగాహన అనే అర్థాలున్న లాటిన్ పదం
AI — కృత్రిమ మేధస్సు
I — వ్యక్తి
ఇది సిద్ధాంతాలను నూరిపోయడం కాదు.
ఇది దానికి విరుద్ధమైనది.
Doctrinai అనేది తెరపైకి బదిలీ చేసిన పాఠశాల కాదు. ఇది పాఠ్యప్రణాళికతో కాకుండా వ్యక్తితో మొదలవుతుంది: వారు ఏం అర్థం చేసుకోవాలనుకుంటున్నారు, వారికి ఇప్పటికే ఏం తెలుసు, ఏది వారిలో కుతూహలాన్ని కలిగిస్తుంది, ఏ పని చేయగల సామర్థ్యాన్ని పొందాలనుకుంటున్నారు. ఒకే మార్గాన్ని నిర్దేశించడం దీని ఉద్దేశం కాదు; అవసరాలకు అనుగుణంగా మారే, సమర్థమైన, వారు నిజంగా నేర్చుకునే తీరుకు సరిపోయే మార్గాన్ని ప్రతి వ్యక్తి కనుగొని అనుసరించడానికి సహాయపడటం దీని ఉద్దేశం.
అభ్యాసాన్ని వ్యక్తిగతమైన, చలనశీలమైన, స్వీయనిర్దేశిత ప్రక్రియగా తిరిగి పొందడం దీని ఉద్దేశం.
రుద్దిన జ్ఞానం నుంచి అన్వేషణ ద్వారా పొందిన అవగాహన వైపు మార్పు. అధికార ఆధారిత విద్య నుంచి స్వతంత్ర ఆలోచన వైపు. పరాధీనత నుంచి సామర్థ్యం వైపు.
వ్యక్తికేంద్రిత అభ్యాసం అంటే ఒంటరిగా నేర్చుకోవడం కాదు. అభ్యాసకుడు నిర్దేశించిన మార్గానికి సేవ చేయడం కాకుండా, మార్గదర్శనం అభ్యాసకుడికి సేవ చేయడం దాని అర్థం.
ఆలోచన స్థానంలో సాంకేతికతను ఉంచడం లక్ష్యం కాదు; నిజమైన ఆలోచనకు అడ్డుపడే అవరోధాలను తొలగించడానికి సాంకేతికతను ఉపయోగించడం లక్ష్యం.
జ్ఞానం అందుబాటులో, చర్చ బహిరంగంగా ఉండే, అభ్యాసం అనుమతితో పరిమితం కాని పరిసరాన్ని సృష్టించడం.
తాను సవాలు చేసే సంస్థలతో సమానమైన నిశిత పరిశీలనను Doctrinai కూడా ఎదుర్కోవాలి; దాని వాగ్దానాలతో కాకుండా అది పెంపొందించే అవగాహన, సామర్థ్యం, స్వాతంత్ర్యంతో దాన్ని అంచనా వేయాలి. అది మరో పరాధీనతను లేదా ద్వారపాలకుడిని సృష్టిస్తే, సమస్యనే తిరిగి సృష్టించినట్లవుతుంది.
ప్రతి విధానాన్ని—నాదితో సహా—వ్యక్తి ఏం అర్థం చేసుకుని ఏం చేయగలిగేలా అది చేస్తుందో దాని ఆధారంగా అంచనా వేయండి.
మరింత లోతైన స్థాయిలో అభ్యాసం నిజానికి ఏమిటో పునరాలోచించడం కూడా దీనికి అవసరం.
ఒక మాట ఉంది: జీవిస్తూ ఉంటే నేర్చుకుంటూ ఉంటాం.
కానీ ఆధునిక వ్యవస్థలు ఆ ప్రక్రియను అధికారికం చేసి పరిమితం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. అభ్యాసాన్ని సమయపట్టికలో పెట్టి, కొలిచి, ధ్రువీకరించే విషయంగా మారుస్తాయి—స్వతహాగా సంక్లిష్టమైనదాన్ని వ్యవస్థీకరించే ప్రయత్నం.
అభ్యాసాన్ని వ్యవస్థీకరించడం అనేక విధాలుగా జీవితాన్నే వ్యవస్థీకరించే ప్రయత్నం.
సిద్ధాంతంలో ప్రతిదాన్నీ సరళీకరించవచ్చు:
మీరు పుడతారు,
మీకు విద్య అందిస్తారు,
మీకు పట్టా ఉంటుంది లేదా ఉండదు,
చివరకు మీరు మరణిస్తారు.
కానీ వాస్తవం అంత సరళమైనది కాదు.
జీవితం అంతకంటే సంక్లిష్టమైనది.
అవగాహన ఒక స్థిరమైన మార్గాన్ని అనుసరించదు.
మానవ మేధస్సును సంస్థాగత వర్గాలకు కుదించలేం.
అభ్యాసాన్ని కఠిన వ్యవస్థల్లోకి బలవంతంగా నెట్టినప్పుడు, అత్యవసరమైనదేదో కోల్పోతాం.
ఆ నష్టం పర్యవసానాలు అమూర్తమైనవి కావు.
ప్రపంచంలోని అనేక లోపాలకు ప్రజలను మేధోపరంగా మలిచే తీరుతో సంబంధం ఉంది.
ఆలోచనను పెంపొందించడంలో విద్య విఫలమైనప్పుడు ప్రజలు మరింత హేతుబద్ధులవరు—మరింత ప్రతిచర్యాపరులవుతారు.
అవగాహన లేకుండా భావోద్వేగంతో వ్యవహరిస్తారు.
జ్ఞానం లేకుండా బలమైన అభిప్రాయాలను ఏర్పరచుకుంటారు.
త్వరగా స్పందిస్తారు, కానీ పైపైనే ఆలోచిస్తారు.
తార్కిక ఆలోచన స్థానాన్ని కోపం తీసుకుంటుంది.
అవగాహన స్థానాన్ని నమ్మకం తీసుకుంటుంది.
ఆలోచన స్థానాన్ని ప్రతిచర్య తీసుకుంటుంది.
ఇది కేవలం వ్యక్తిగత సమస్య కాదు.
ఇది వ్యవస్థాగత సమస్య.
స్పష్టమైన ఆలోచనను పెంపొందించడంలో ఒక వ్యవస్థ నిరంతరం విఫలమైతే, దాని ప్రభావాలు ప్రతిచోటా కనిపిస్తాయి—నిర్ణయాల్లో, సంభాషణలో, సంఘర్షణలో, మానవ ప్రవర్తన మొత్తం నాణ్యతలో.
అదే సమయంలో ఇది ప్రమాణాలను తిరస్కరించడం కాదు.
కఠినమైన ప్రమాణాలు లేకుండా అన్ని పాత్రలనూ నిర్వహించడం సాధ్యం కాదు. శస్త్రచికిత్స వైద్యుడు శిక్షణ లేకుండా ఉండకూడదు. బాధ్యతకు లోతు అవసరం; లోతుకు క్రమశిక్షణ అవసరం.
కానీ దాన్ని సాధించడానికి ప్రస్తుత వ్యవస్థ ఒక్కటే మార్గం కాదు.
కఠిన సంస్థాగత మార్గాల్లో గడిపిన సంవత్సరాలే నైపుణ్యానికి ఏకైక మార్గం కాకూడదు.
జ్ఞానం, దక్షతలకు మెరుగైన మార్గాలు ఉండాలి—మరింత సమర్థమైనవి, అవసరాలకు అనుగుణంగా మారేవి, ప్రజలు నిజంగా నేర్చుకునే తీరుకు మరింత సరిపోయేవి.
ప్రమాణాలను తొలగించడం లక్ష్యం కాదు.
సమయాన్ని అవగాహనతోనూ, అర్హతాపత్రాలను నిజమైన సామర్థ్యంతోనూ గందరగోళపరిచే అనవసర అడ్డంకులు, కాలం చెల్లిన నిర్మాణాలు, కృత్రిమ పరిమితులను తొలగించడమే లక్ష్యం.
ఇప్పుడు మనం వ్యవస్థ తన అసలు సమర్థనపై ఇక ఆధారపడలేని దశలో ఉన్నాం.
దాని నిర్మాణం మరో యుగానికి చెందినది, కానీ ఏమీ మారనట్లుగానే అది పనిచేస్తూనే ఉంది.
దానికి ముందు కేవలం అధికారంపైనే కాకుండా నమ్మకంపై కూడా ఆధారపడిన ప్రతి వ్యవస్థలాగే—అదీ అదే క్షణాన్ని ఎదుర్కొంటుంది:
ప్రజలు దాన్ని స్పష్టంగా చూడటం ప్రారంభించే క్షణం.
దాన్ని అనివార్యంగా చూడటం మానేసే క్షణం.
ఇదే ఆ క్షణం.
వ్యవస్థ లోపభూయిష్టమా అన్నది ఇక ప్రశ్న కాదు.
దాన్ని దాటి ముందుకు వెళ్లడానికి ప్రజలు సిద్ధంగా ఉన్నారా అన్నదే ప్రశ్న.
కుతూహలానికి వ్యక్తిగత ఆలోచన అవసరం. నిజమైన అభ్యాసానికి కుతూహలం అవసరం.
మీ సొంత ప్రశ్నలతో ప్రారంభించండి. నిర్దేశించిన సమాధానాలను దాటి వాటిని అనుసరించండి, మీరు కనుగొన్నదాన్ని పరీక్షించండి, అవగాహనను సామర్థ్యంగా మార్చండి. మీరు నేర్చుకున్నదాన్ని పంచుకోండి; ఇతరులకు అదే స్వేచ్ఛను నిరాకరించే అడ్డంకులను సవాలు చేయండి.
విద్య వ్యక్తితో ప్రారంభం కావాలి. అది మీతోనే మొదలవనివ్వండి.
మీరు ఒంటరివారు కాదు.
Written by Mantvydas P.