വിദ്യാഭ്യാസ പ്രഖ്യാപനം

വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഏറെക്കാലമായി ഞാൻ കാണുന്നു—സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളിലൂടെയും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളിലൂടെയും വ്യത്യസ്ത സാഹചര്യങ്ങളിലും തലമുറകളിലും ആവർത്തിക്കുന്ന മാതൃകകളിലൂടെയും. ഇത് കേവലം അനുഭവകഥകളല്ല. ഫലങ്ങളിലും പെരുമാറ്റത്തിലും പ്രേരണകളിലും ഘടനയിലും ഇത് ദൃശ്യമാണ്.

മാറ്റത്തെക്കുറിച്ച്—യഥാർഥമായൊരു വഴിത്തിരിവിനെക്കുറിച്ച്, ഈ സംവിധാനത്തെ വെല്ലുവിളിക്കാൻ ആളുകളെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച്—ഞാൻ ഗൗരവമായി ചിന്തിച്ചുതുടങ്ങിയത് ഏകദേശം 2017-ലാണ്. COVID-നു മുമ്പ്. AI വിപ്ലവത്തിനു മുമ്പ്.

ഒരു കാരണത്താൽ ആ നിമിഷം ശ്രദ്ധേയമാണ്: മാർട്ടിൻ ലൂഥർ തന്റെ പ്രമേയങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിന്റെ കൃത്യം 500 വർഷങ്ങൾക്കുശേഷമാണത്. മധ്യയുഗത്തിൽനിന്നുള്ള മാറ്റത്തിന്റെ പ്രതീകാത്മക വഴിത്തിരിവായി പലരും ആ കാലത്തെ കാണുന്നു. സത്യം നിർവചിക്കാനുള്ള അധികാരം ആർക്കാണെന്നു മാത്രമല്ല ലൂഥർ ചോദ്യം ചെയ്തത്; എല്ലാവർക്കും സ്വന്തമായ ഒന്നിലെത്താൻ വ്യക്തികൾക്ക് സ്ഥാപനപരമായ ഇടനിലക്കാർ എന്തിനാണെന്നും അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു. ഇന്ന് പഠനത്തിനും അതിന്റെ ഇടനിലക്കാരുണ്ട്—അതിന്റെ സ്വന്തം പുരോഹിതവർഗം: ഏതൊക്കെ പാതകൾ സാധുവായി അംഗീകരിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്ന സ്കൂളുകളും സർവകലാശാലകളും യോഗ്യതാപത്ര സംവിധാനങ്ങളും. ഒരാൾ ഒരേ പഠനസാമഗ്രി പഠിച്ചേക്കാം, ഒരേ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിച്ചേക്കാം, അതിലധികം മനസ്സിലാക്കിയേക്കാം—എന്നിട്ടും സ്ഥാപനത്തിന്റെ അംഗീകാരമില്ലാതെ അതിന് വിലയില്ലത്രേ. ഈ അർഥത്തിൽ സ്ഥാപനപരമായ വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു ആധുനിക പാപമോചനപത്രത്തോടു സാദൃശ്യം പുലർത്തിത്തുടങ്ങുന്നു: പണവും ഹാജരും വാങ്ങിത്തരുന്നത് സാധുതയാണ്, ധാരണയല്ല. ഈ താരതമ്യം ഘടനാപരമാണ്, അക്ഷരാർഥത്തിലുള്ളതല്ല. കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ചോദ്യം ഇതാണ്: അറിവ് യഥാർഥത്തിൽ വ്യക്തിയിലെത്തിയോ എന്നു തീരുമാനിക്കേണ്ടത് എന്തുകൊണ്ട് ഒരു സ്ഥാപനമായിരിക്കണം?

വിദ്യാഭ്യാസവും വിശ്വാസവും അടിസ്ഥാനപരമായി വിരുദ്ധങ്ങളാകേണ്ടവയായിരുന്നു. വിശ്വാസം അംഗീകരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം ചോദ്യം ചെയ്യാനും പരിശോധിക്കാനും മനസ്സിലാക്കാനുമുള്ള ശേഷി വളർത്തണം.

എന്നാൽ ഇന്ന് ഒരു വിരോധാഭാസം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

വിശ്വാസത്തിനു പകരം അറിവ് സ്ഥാപിക്കേണ്ട സംവിധാനമായ വിദ്യാഭ്യാസം പല നിലകളിലും മറ്റൊരു വിശ്വാസവ്യവസ്ഥയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

ഇത് അസംബന്ധമായി തോന്നുന്നു, എന്നാൽ കൂടുതലായി യാഥാർഥ്യമാകുന്നു. ചിന്തയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട സംവിധാനം ഇന്ന് പലപ്പോഴും പ്രതിഫലം നൽകുന്നത് യോജിച്ചുനിൽക്കുന്നതിനാണ്. അധികാരത്തെ വെല്ലുവിളിക്കേണ്ട സംവിധാനം അപൂർവമായി മാത്രം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഒരു അധികാരമായി മാറി. ഇത് വെറുമൊരു തോന്നലല്ല—ആളുകൾ പഠിക്കുന്ന രീതിയിൽ ഇത് ദൃശ്യമാണ്: മനസ്സിലാക്കാനല്ല, പരീക്ഷ ജയിക്കാൻ; ചിന്തിക്കാനല്ല, ആവർത്തിക്കാൻ.

അഞ്ഞൂറു വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം നാം വീണ്ടും അതേ പ്രശ്നം നേരിടുന്നു. രൂപം മാത്രമാണ് മാറിയത്. മുമ്പ് അത് മതമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ നാമതിനെ വിദ്യാഭ്യാസം എന്നു വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഘടന പരിചിതമാണ്: അറിവിനു പകരം വിശ്വാസം, വിശകലനത്തിനു പകരം അധികാരം, ധാരണയ്ക്കു പകരം അംഗീകരിക്കൽ. ഇനി അവഗണിക്കാനാവാത്ത പ്രശ്നമാണത്.

ധാരണ പരിശോധിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ അംഗീകാരം വിശ്വസിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അത് ഒരു വിശ്വാസവ്യവസ്ഥയാകുന്നു: യോഗ്യതാപത്രം ബുദ്ധിശക്തിയുടെ തെളിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, അതേസമയം അംഗീകൃത പാതയ്ക്കു പുറത്തുള്ള അതേ പഠനം കുറഞ്ഞ സാധുതയുള്ളതായി കാണപ്പെടുന്നു. സ്ഥാപനങ്ങൾ പരസ്പരം സാധൂകരിക്കുന്നു; ആ അംഗീകാരത്തെ അറിവിന്റെ തെളിവായി തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു.

ഒരു സ്ഥാപനം സാക്ഷിയാകുന്നതുകൊണ്ടല്ല പഠനം യാഥാർഥ്യമാകുന്നത്. ഒരു സ്ഥാപനം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നതുകൊണ്ടല്ല അറിവ് സത്യമാകുന്നത്. ഒരാളെ വിദ്യാസമ്പന്നനെന്നു വിളിക്കാൻ ഒരു സംവിധാനം അനുമതി നൽകുന്നതുകൊണ്ടല്ല അയാൾ ബുദ്ധിശാലിയാകുന്നത്.

ഒരാളുടെ പഠനത്തിന് വഴികാട്ടുന്നതും അതിന് വിലയുണ്ടോ എന്നു തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരം അവകാശപ്പെടുന്നതും വ്യത്യസ്തമാണ്. അധ്യാപകരും മാർഗദർശകരും ധാരണയെ പിന്തുണയ്ക്കണം, അതിന്റെ സാധുതയുടെ കവാടപാലകരാകരുത്.

സംവിധാനം താൻ യഥാർഥത്തിൽ എന്താണെന്ന് അവതരിപ്പിക്കുന്നില്ല എന്നത് പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളാക്കുന്നു. അത് സ്വയം വിമോചനമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അറിവും വളർച്ചയും അവസരവും അന്തസ്സും സാമൂഹിക മുന്നേറ്റവും ബുദ്ധിശക്തിയും വിജയവും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. നിർദേശിച്ച പാത പിന്തുടർന്ന് സമ്മർദം സഹിച്ച് യോഗ്യതാപത്രങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് വേണ്ടത്ര വർഷങ്ങൾ ത്യജിച്ചാൽ കഴിവും സ്ഥിരതയും അർഥവും പ്രതിഫലമായി ലഭിക്കുമെന്ന് അത് യുവാക്കളോടു പറയുന്നു.

എന്നാൽ ആ വാഗ്ദാനം കൂടുതലായി അസത്യമായിത്തീരുന്നു.

ഇത് വെറും കാര്യക്ഷമതയില്ലായ്മയല്ല. ഇത് വഞ്ചനയാണ്.

ഇവിടത്തെ ആഴത്തിലുള്ള മാതൃക വിദ്യാഭ്യാസപരാജയം മാത്രമല്ല—ഉട്ടോപ്യൻ ചിന്തയാണ്. സിദ്ധാന്തത്തിൽ ധാർമികമായി മനോഹരമെന്നു തോന്നുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ സമൂഹങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പണിയുന്നു. അവ യുക്തിസഹവും അനിവാര്യവും സംസ്കാരവൽക്കരിക്കുന്നതും മാനുഷികവുമാണെന്ന് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. കടലാസിൽ അവ ക്രമവും പുരോഗതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. യാഥാർഥ്യത്തിൽ അവ അനുരൂപപ്പെടൽ ആവശ്യപ്പെടുകയും വ്യത്യസ്തതയെ അടിച്ചമർത്തുകയും അവകാശപ്പെടുന്ന ഫലങ്ങളിൽനിന്ന് കൂടുതൽ അകലുകയും ചെയ്യുന്ന വഴങ്ങാത്ത ഘടനകളാകുന്നു.

മധ്യയുഗത്തിൽ മതം ധാർമിക സത്യവും ക്രമവും മോക്ഷവും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. പ്രയോഗത്തിൽ അത് പലപ്പോഴും സൃഷ്ടിച്ചത് വിപരീതമായിരുന്നു: ഭയം, അധികാരശ്രേണി, അടിച്ചമർത്തൽ, അക്രമം, ദുരിതം. വാഗ്ദാനവും ഫലവും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു എന്നുമാത്രമല്ല—വിപരീതങ്ങളായിരുന്നു.

പിന്നീട് കമ്മ്യൂണിസം പോലുള്ള രാഷ്ട്രീയ ഉട്ടോപ്യകൾ വന്നു. ആദർശരൂപത്തിൽ അത് സമത്വവും നീതിയും വിമോചനവും എല്ലാവർക്കും മെച്ചപ്പെട്ട ലോകവും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു—ഒരു യഥാർഥ ഉട്ടോപ്യ. എന്നാൽ വഴങ്ങാത്ത സംവിധാനമായി അടിച്ചേൽപ്പിച്ചപ്പോൾ അത് സമത്വം സൃഷ്ടിച്ചില്ല. മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത തോതിൽ ഭയവും ബലപ്രയോഗവും ദുരിതവും കൂട്ടമരണവും സൃഷ്ടിച്ചു. ഉട്ടോപ്യ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് മഹാദുരന്തം നൽകി.

ഇപ്പോൾ നമുക്കുള്ളത് വിദ്യാഭ്യാസമാണ്.

അത് അറിവും ധാരണയും വളർച്ചയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ പ്രയോഗത്തിൽ പലപ്പോഴും അറിവിനു പകരം വിശ്വാസവും ചിന്തയ്ക്കു പകരം അനുസരണവും വളർച്ചയ്ക്കു പകരം സമ്മർദവും ബൗദ്ധിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു പകരം വൈകാരിക സമ്മർദവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. വ്യക്തത വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ട് ആശയക്കുഴപ്പം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; വളർച്ച വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ട് ഉത്കണ്ഠ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അറിവ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ട് പരിശീലിപ്പിച്ചുറപ്പിച്ച വിശ്വാസം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

വീണ്ടും അതേ മാതൃകയാണിത്.

സംവിധാനപരമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഇത് ആകസ്മികമല്ല. ശരിയുത്തരങ്ങൾക്കും വേഗത്തിനും മനഃപാഠത്തിനും യോജിപ്പിനും വിദ്യാർഥികൾക്ക് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നു; വ്യതിചലനത്തിനും അനിശ്ചിതത്വത്തിനും സ്വതന്ത്രചിന്തയ്ക്കും ശിക്ഷയും. കാലക്രമത്തിൽ ഇത് പെരുമാറ്റത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. എങ്ങനെ ജയിക്കണമെന്ന് അവർ പഠിക്കുന്നു, എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കണമെന്ന് പഠിക്കുന്നില്ല; എങ്ങനെ പ്രകടനം നടത്തണമെന്ന് പഠിക്കുന്നു, എങ്ങനെ ചിന്തിക്കണമെന്ന് പഠിക്കുന്നില്ല; എങ്ങനെ അനുസരിക്കണമെന്ന് പഠിക്കുന്നു, എങ്ങനെ ചോദ്യം ചെയ്യണമെന്ന് പഠിക്കുന്നില്ല.

ആ ഘട്ടത്തിൽ അതിനെ അതിന്റെ മൂലാർഥത്തിൽ വിദ്യാഭ്യാസമെന്നു വിളിക്കാൻ പ്രയാസമാകുന്നു.

അത് ക്രമപ്പെടുത്തിയ പെരുമാറ്റ പരുവപ്പെടുത്തലിനോടു സാദൃശ്യം പുലർത്തിത്തുടങ്ങുന്നു: പ്രതിഫലം, ശിക്ഷ, ആവർത്തനം, അനുസരണം. പല നിലകളിലും അത് സ്വതന്ത്രമായ മനുഷ്യചിന്തയുടെ വികസനത്തേക്കാൾ മൃഗങ്ങളെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനോട് അടുപ്പമുള്ളതായി തോന്നിത്തുടങ്ങുന്നു.

ഈ പ്രക്രിയ നേരത്തേ തുടങ്ങുന്നു. സ്കൂളുകൾ പഠനസ്ഥലങ്ങൾ മാത്രമല്ല—അധികാരശ്രേണികൾ രൂപപ്പെടുകയും മുദ്രകൾ ചാർത്തപ്പെടുകയും പദവികൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന നിയന്ത്രിത സാമൂഹിക പരിസരങ്ങളാണ്. എങ്ങനെ പെരുമാറണം, എങ്ങനെ സംസാരിക്കണം, എങ്ങനെ ഇരയാകാതിരിക്കണം, എങ്ങനെ ഇണങ്ങിച്ചേരണം എന്നിവ വിദ്യാർഥികൾ വേഗം പഠിക്കുന്നു. ഭീഷണിപ്പെടുത്തി പീഡിപ്പിക്കൽ സംവിധാനത്തിന്റെ അപൂർവ പരാജയമല്ല; ഘടനയുടെതന്നെ ആവർത്തിക്കുന്ന ഫലമാണ്. വ്യക്തികൾ സർവകലാശാലയിലെത്തുമ്പോഴേക്കും ഈ മാതൃകകൾ ആഴത്തിൽ ഉള്ളിലുറച്ചിരിക്കും.

അതേസമയം വിദ്യാഭ്യാസം പഠനത്തിനപ്പുറത്തേക്ക് വ്യാപിച്ച് തരംതിരിക്കാനുള്ള സംവിധാനമാകുന്നു. ആരെ വിശ്വസിക്കണം, നിയമിക്കണം, ബഹുമാനിക്കണം, അവഗണിക്കണം എന്നിവ ബിരുദങ്ങളും യോഗ്യതാപത്രങ്ങളും സ്ഥാപനത്തിന്റെ അംഗീകാരവും നിർണയിച്ചുതുടങ്ങുന്നു. ആധുനികമായ ഒരു ജാതിസദൃശ ഘടന രൂപപ്പെടുന്നു—ഭാഗികമായി നിയമം നടപ്പാക്കുന്നതും സ്ഥാപനസംവിധാനങ്ങളും സാമൂഹിക പ്രതീക്ഷകളും അതിലേറെ ശക്തമായി ഉറപ്പിക്കുന്നതും. സംവിധാനത്തിനകത്തുള്ളവരെന്നും പുറത്തുള്ളവരെന്നും ആളുകൾ ചെറുപ്പത്തിലേ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.

വ്യക്തികൾ പുറത്തേക്കു പോകുമ്പോൾ—സ്വതന്ത്രമായി പഠിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ—അവർക്ക് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നില്ല. പലപ്പോഴും അവർ തള്ളിക്കളയപ്പെടുകയോ ഒഴിവാക്കപ്പെടുകയോ നേരിട്ട് വിവേചനം നേരിടുകയോ ചെയ്യുന്നു. അവർക്കെന്തറിയാം എന്നതുകൊണ്ടല്ല, അവർ അംഗീകൃത പാത പിന്തുടർന്നില്ല എന്നതുകൊണ്ടാണ്.

ഇത് യോഗ്യതയല്ല. മുൻകൂർ വർഗീകരണമാണ്.

വിദ്യാഭ്യാസം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കുള്ള വഴിയാണെന്ന് യുവാക്കളോടു പറയുന്നു, എന്നാൽ പലരും അതിലേക്കു കടക്കുന്നത് ഭയത്താലാണ്: പുറത്താക്കപ്പെടുമെന്ന ഭയം, മുദ്രകുത്തപ്പെടുമെന്ന ഭയം, പിന്നിലാകുമെന്ന ഭയം. പങ്കാളിത്തത്തെ നയിക്കുന്നത് ഭയമാവുന്നു. സ്വതന്ത്ര മനുഷ്യരെ വളർത്തുന്നുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന ഒന്നിനും ഭയം നല്ല അടിത്തറയല്ല.

പിന്നീട് സംവിധാനത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലെ വൈരുധ്യം വരുന്നു. ജീവിതത്തിനായി സജ്ജരാക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് ആളുകളോടു പറയുന്നു, എന്നാൽ പലരും സജ്ജരാകാതെയാണ് പുറത്തുവരുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിക്കുന്നുവെന്നു പറയുന്നു, എന്നാൽ അവർ പഠിക്കുന്നതിൽ വലിയൊരുഭാഗം മനസ്സിലാക്കാനുള്ളതിനു പകരം ജയിക്കാനുള്ള വഴികളാണ്. വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുവെന്നു പറയുന്നു, എന്നാൽ പലരും അനുഭവിക്കുന്നത് വിട്ടുമാറാത്ത സമ്മർദവും പിരിമുറുക്കവും വൈകാരിക അസ്ഥിരതയുമാണ്.

വളർച്ചയുടെ ഇടങ്ങളിലേക്കാണ് പ്രവേശിക്കുന്നതെന്ന് വിദ്യാർഥികളോടു പറയുന്നു, എന്നാൽ പലരും അപമാനവും അനുരൂപപ്പെടാനുള്ള സമ്മർദവും ഉത്കണ്ഠയും അനുഭവിക്കുന്നു. സ്കൂൾ ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നുവെന്നു പറയുന്നു, എന്നാൽ അത് പലപ്പോഴും ഭയമാണ് വളർത്തുന്നത്. സർവകലാശാല ബൗദ്ധിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുവെന്നു പറയുന്നു, എന്നാൽ അതിജീവനം സംവിധാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനേക്കാൾ അതിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനെ ആശ്രയിക്കുന്നു.

ഇത് വളർച്ചയല്ല. പെരുമാറ്റത്തെ പരുവപ്പെടുത്തലാണ്.

സംവിധാനത്തിന്റെ മോശം ഫലങ്ങളെ ന്യായീകരിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാകുമ്പോൾ അത് പ്രതിരോധവാദം മാറ്റുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം പ്രധാനമായും പഠിപ്പിക്കുന്ന അറിവിനെക്കുറിച്ചായിരുന്നില്ലെന്നും സ്വതന്ത്രമായി പഠിക്കാൻ ആളുകളെ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചായിരുന്നുവെന്നും പറയുന്നു. എന്നാൽ സ്വതന്ത്രപഠനമാണ് യഥാർഥ ഫലമെങ്കിൽ, സ്വതന്ത്രപഠിതാക്കളെ വിജയത്തിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ തെളിവായി കാണണം.

പകരം, സ്ഥാപനത്തിന്റെ അംഗീകാരമില്ലാത്തതിനാൽ സ്വതന്ത്രപഠിതാക്കൾ പലപ്പോഴും തള്ളിക്കളയപ്പെടുകയോ ഒഴിവാക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നു. സ്വതന്ത്രപഠനത്തെ സ്വന്തം ആന്തരിക ഫലമായി പുകഴ്ത്തുന്ന സംവിധാനം അതൊരു ബാഹ്യപാതയാകുമ്പോൾ ശിക്ഷിക്കുന്നു. സ്വന്തമായി പഠിക്കാൻ ആളുകളെ പഠിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടിട്ട് സ്വന്തം പങ്കാളിത്തമില്ലാതെയുള്ള ആ പഠനം അംഗീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു. അത് സംരക്ഷിക്കുന്നത് പഠനമല്ല, അനുമതിയാണ്.

എന്നിട്ടും അത് നിലനിൽക്കുന്നു.

അത് പ്രവർത്തിക്കുന്നതുകൊണ്ടല്ല, പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ലെന്ന് സമ്മതിക്കാനാവാത്തത്ര ആളുകൾ അതിൽ നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്. വളരെയധികം സമയം ത്യജിച്ചു, പണം ചെലവഴിച്ചു, സ്വത്വം അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി പണിതു. സംവിധാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് പലരും തങ്ങളുടെ ജീവിതം പണിത അടിത്തറയെ ചോദ്യം ചെയ്യലാണ്. അതിനാൽ യാഥാർഥ്യം വിരുദ്ധമായാലും അത് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ആവർത്തിക്കപ്പെടുകയും ന്യായീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

കാരണം പരാജയം സമ്മതിക്കാൻ കൂടുതൽ ആഴമുള്ള ഒന്നിനെ നേരിടണം: വാഗ്ദാനം നിറവേറ്റപ്പെട്ടില്ല എന്ന സത്യം.

അതുകൊണ്ടാണ് വിമർശനം ചെറുക്കപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് വൈരുധ്യങ്ങൾ സഹിക്കപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് വ്യാജവാഗ്ദാനങ്ങൾ തുടരുന്നത്.

കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്കും ഇന്റർനെറ്റിനും നിർമിതബുദ്ധിക്കും വിവരങ്ങളിലേക്കുള്ള തൽക്ഷണ പ്രവേശനത്തിനും ഏറെ മുമ്പുള്ള ഒരു പഴയ ലോകത്തിനായാണ് ഈ സംവിധാനം പണിതത്—എന്നിട്ടും ആ കാലത്തെ പല അനുമാനങ്ങളും ഘടനകളും പരിമിതികളും വഹിച്ചുകൊണ്ട് അത് ഇന്നും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.

ഇപ്പോൾ സാങ്കേതികവിദ്യ ആ വൈരുധ്യങ്ങളെ അവഗണിക്കാൻ അസാധ്യമാക്കുന്നു. അറിവ് ഇനി ദുർലഭമല്ല—അത് എല്ലായിടത്തുമുണ്ട്. നിർമിതബുദ്ധിയോടെ പഠനം വ്യക്തിക്കനുസൃതവും അനുയോജ്യമായി മാറുന്നതും നിരന്തരവുമാകുന്നു. കുത്തക അവസാനിച്ചു.

അതിനാൽ ചോദ്യം ഒഴിവാക്കാനാവാത്തതാകുന്നു: വിദ്യാഭ്യാസം യഥാർഥത്തിൽ അറിവിനെയും ധാരണയെയും വളർച്ചയെയും കുറിച്ചാണെങ്കിൽ, സംവിധാനം നിയന്ത്രണത്തെയും അരിച്ചുതെരഞ്ഞെടുക്കലിനെയും അനുസരണത്തെയും ഇത്രയധികം ആശ്രയിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? വ്യക്തതയ്ക്കു പകരം ഉത്കണ്ഠയും ആത്മവിശ്വാസത്തിനു പകരം കടവും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു പകരം ആശ്രിതത്വവും സൃഷ്ടിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ട്?

വളർച്ച വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ഒന്ന് ഇത്രയധികം തവണ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട കീഴടങ്ങലായി അനുഭവപ്പെടുന്നതെന്തുകൊണ്ട്?

ഇത് ചെറിയൊരു പോരായ്മയല്ല. ഘടനാപരമായ പരാജയമാണ്.

യാഥാർഥ്യത്തേക്കാൾ വാഗ്ദാനത്തെയും സത്യത്തേക്കാൾ വിശ്വാസത്തെയും ധാരണയേക്കാൾ അധികാരത്തെയും ആശ്രയിച്ച ഇതിനു മുമ്പുള്ള എല്ലാ സംവിധാനങ്ങളെയുംപോലെ ഇതും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടണം.

കാരണം ഒരു സംവിധാനം ഫലങ്ങൾക്കു പകരം വിശ്വാസത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അത് വെറും പോരായ്മകളുള്ള ഒന്നായി തുടരുന്നില്ല.

അത് അപകടകരമാകുന്നു.

ഇനിവരുന്നത് പരാതികളുടെ പട്ടികയല്ല.

സംവിധാനം യഥാർഥത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതെങ്ങനെയെന്നതിന്റെ ഘടനാപരമായ വിശകലനമാണ്.

അത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ചല്ല—സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്.